Yakutiye · Erzurum Avukat MUSTAFA ÇAĞRI KÖSE

Erzurum HAGB kararları, asliye ceza mahkemelerinde verilen hükümlerin önemli bir bölümünü oluşturur. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB); sanık hakkında kurulan mahkûmiyet hükmünün belirli bir süre askıya alınması ve bu sürede yeni bir kasıtlı suç işlenmezse davanın tamamen düşmesi anlamına gelir. Ancak HAGB’nin memuriyete, askerliğe, ehliyete ve iş başvurularına etkisi çoğu zaman yanlış biliniyor. Üstelik 2024 yılında yapılan kanun değişikliğiyle HAGB kararlarına karşı başvurulacak kanun yolu değişti; 2026’da ise madde 7589 sayılı Kanun’la yeniden düzenlendi. Bu rehberde HAGB’nin şartlarını, denetim süresini, adli sicile etkisini ve güncel itiraz yollarını anlatıyoruz.

Erzurum HAGB hükmün açıklanmasının geri bırakılması rehberi - Av. Mustafa Çağrı Köse

İçindekiler

Erzurum HAGB kararı nedir?

HAGB, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesinde düzenlenmiştir. Mahkeme, yargılama sonunda sanığın suçu işlediği kanaatine varır ve bir ceza belirler; ancak bu hükmü açıklamaz. Açıklanmayan hüküm, sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaz ve sanık beş yıllık bir denetim süresine tabi tutulur.

Bu nedenle HAGB, ne beraat ne de mahkûmiyettir. Sanık hakkında bir hüküm kurulmuştur, fakat bu hüküm askıdadır. Denetim süresi sorunsuz geçerse dava düşer ve ortada bir mahkûmiyet kalmaz. Erzurum HAGB kararı alan kişilerin en çok merak ettiği konu da bu askıdaki hükmün günlük hayata ve kariyere etkisidir.

HAGB için 3 şart

Mahkemenin HAGB kararı verebilmesi için öncelikle sanık hakkında hükmolunan cezanın 2 yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması gerekir. Bu sınır, kanundaki cezanın değil, indirimler uygulandıktan sonra mahkemenin belirlediği sonuç cezanın sınırıdır. Bunun yanında üç şartın birlikte bulunması aranır:

  1. Kasıtlı suçtan sabıkasız olmak: Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm edilmemiş olması gerekir. Taksirli suçtan önceki mahkûmiyet HAGB’ye engel değildir.
  2. Olumlu kişilik değerlendirmesi: Mahkeme, sanığın kişilik özellikleri ve yargılama sürecindeki davranışlarını dikkate alarak yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varmalıdır.
  3. Zararın giderilmesi: Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zarar, aynen iade, eski hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmelidir. Sanığın ödeme gücü yoksa, zararın taksitler halinde veya denetim süresi içinde ödenmesi şartıyla da HAGB verilebilir.

Uygulamada Erzurum HAGB taleplerinde en sık sorun, zararın giderilmesi şartında yaşanır. Hırsızlık, dolandırıcılık veya mala zarar verme gibi malvarlığına yönelik suçlarda, zararın karar verilmeden önce karşılanması HAGB imkânını doğrudan etkiler.

HAGB’nin uygulanamadığı suçlar

Bazı suçlarda kanun gereği HAGB uygulanmaz. 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun’la yeniden düzenlenen CMK 231’e göre işkence, eziyet ve kamu görevlisinin Anayasa’nın 17. maddesi kapsamındaki kötü muamele suçlarında HAGB uygulanmaz. Bazı özel kanunlarda da HAGB’nin uygulanamayacağı ayrıca düzenlenmiştir. Ayrıca daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmuş veya önceki bir HAGB’nin denetim süresi içinde yeni suç işlemiş kişiler HAGB’den yararlanamaz. Erzurum HAGB değerlendirmesinde suçun türü ve sanığın adli geçmişi bu nedenle ilk kontrol edilmesi gereken konulardır.

Denetim süresi ve yükümlülükler

HAGB kararı verildiğinde sanık 5 yıllık denetim süresine tabi tutulur. Suç tarihinde 18 yaşından küçük olanlar için bu süre 3 yıldır. Mahkeme, denetim süresi içinde sanığın denetimli serbestlik tedbirine tabi olmasına da karar verebilir; bu kapsamda bir meslek veya sanat edinmek amacıyla eğitim programına devam etmek, bir kamu kurumunda veya özel kuruluşta çalışmak ya da belirli tedavi programlarına katılmak gibi yükümlülükler yüklenebilir.

Denetim süresi içinde iki ihtimal vardır:

Önemli bir ayrıntı: Denetim süresi içinde işlenen yeni suçun kesinleşmiş mahkûmiyetle sonuçlanması gerekir. Sadece soruşturma açılması veya dava açılması hükmün açıklanması için yeterli değildir. Erzurum HAGB dosyalarında denetim süresi içinde açılan yeni bir davanın, eski dosyayı da etkileyebileceği unutulmamalıdır.

HAGB adli sicile işler mi?

HAGB kararları, adli sicil kaydına değil, bu kararlara mahsus ayrı bir sisteme kaydedilir. Bu kayıt; yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla ilgili olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi halinde, kanunda belirtilen amaçla kullanılabilir. Bu nedenle e-Devlet üzerinden alınan standart adli sicil kaydında HAGB görünmez ve kişi “sabıkasız” kabul edilir.

Ancak bu, HAGB’nin her durumda iz bırakmadığı anlamına gelmez. Bazı kamu kurumlarının yaptığı arşiv araştırması ve güvenlik soruşturmalarında HAGB kararları da değerlendirmeye alınabilir. Özellikle polis, asker, hâkim-savcı adaylığı gibi hassas görevlerde arşiv araştırması sonucu önem taşıyabilir.

HAGB’nin memuriyete, ehliyete ve askerliğe etkisi

Memuriyet ve kamu görevi

Kural olarak HAGB, Devlet Memurları Kanunu’ndaki memuriyete engel mahkûmiyet sayılmaz; çünkü ortada açıklanmış bir hüküm yoktur. Bununla birlikte disiplin soruşturmaları ceza davasından bağımsız yürütülür. Aynı fiil nedeniyle memur hakkında disiplin cezası verilmesi mümkündür. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Erzurum disiplin cezası avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.

Ehliyet ve silah ruhsatı

HAGB kararı, kural olarak ehliyet almaya engel teşkil etmez. Silah ruhsatı başvurularında ise ilgili mevzuat ve güvenlik araştırması nedeniyle ayrıca değerlendirme yapılabilir.

Özel sektör iş başvuruları

Özel sektörde işverenlerin istediği adli sicil kaydında HAGB görünmez. Bu nedenle HAGB, özel sektör iş başvurularında genellikle engel oluşturmaz.

2024 değişikliği: HAGB kararına karşı istinaf

Anayasa Mahkemesi’nin HAGB düzenlemesine ilişkin iptal kararları üzerine, 2 Mart 2024 tarihli 7499 sayılı Kanun ile CMK 231. madde yeniden düzenlendi. Yeni düzenlemeyle:

2026 yeniden düzenlemesi

Anayasa Mahkemesi, 10 Temmuz 2025 tarihli kararıyla 7499 sayılı Kanun’la düzenlenen CMK 231’in beşinci ila on dördüncü fıkralarını iptal etti; iptal hükmü 30 Eylül 2026’da yürürlüğe girecekti. Kanun koyucu bu tarihten önce davranarak 7589 sayılı Kanun (12. Yargı Paketi) ile ilgili fıkraları yeniden düzenledi ve yeni metin 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe girdi. Bu nedenle HAGB kaldırılmamıştır. Yeni metinde iki yıllık ceza sınırı, beş yıllık denetim süresi, zararın taksitle giderilebilmesi, istinaf yolu ve özel kayıt sistemi korunmuş; işkence, eziyet ve kötü muamele suçları HAGB kapsamı dışında bırakılmıştır.

Bu değişiklikler, Erzurum HAGB kararı alan sanıklar için önemlidir. Önceden HAGB kararına karşı yalnızca sınırlı bir itiraz yolu bulunuyordu ve suçun gerçekten işlenip işlenmediği üst mahkemede incelenemiyordu. Artık beraat edebileceğini düşünen sanık, istinaf yoluyla dosyanın esastan incelenmesini isteyebilir.

HAGB’yi kabul etmeli miyim?

Bu soru, ceza yargılamasında en sık karşılaşılan sorulardan biridir. HAGB, mahkûmiyete göre çok daha hafif sonuçlar doğurur; ancak beş yıl boyunca kişiyi denetim altında tutar ve bu sürede işlenecek bir kasıtlı suçta eski ceza da infaz edilir. Öte yandan beraat kararı, kişiyi tamamen aklar ve hiçbir denetim süresi doğurmaz.

Bu nedenle delillerin beraat için yeterli olup olmadığı, dosyanın istinaf aşamasında nasıl değerlendirilebileceği ve kişinin mesleği veya kariyer planları dikkate alınarak karar verilmelidir. Erzurum HAGB değerlendirmesi yapılırken, özellikle kamu görevi hedefleyen gençlerin arşiv araştırması riskini de hesaba katması önerilir.

HAGB ile ertelemenin farkı

Hapis cezasının ertelenmesinde sanık hakkında mahkûmiyet hükmü açıklanır ve adli sicile kaydedilir; ancak ceza infaz edilmez. HAGB’de ise hüküm hiç açıklanmaz ve standart adli sicil kaydında görünmez. Bu nedenle HAGB, sanık açısından ertelemeden daha avantajlıdır. Mahkeme, öncelikle HAGB şartlarını değerlendirir; şartlar yoksa ertelemeye veya adli para cezasına çevirmeye geçebilir.

Erzurum HAGB kararı sonrası yapılması gerekenler

HAGB kararı verildikten sonra öncelikle gerekçeli kararın tebliğ tarihi takip edilmeli ve istinaf süresi kaçırılmamalıdır. Karara karşı başvurulmayacaksa, kararın kesinleşme tarihi ve denetim süresinin bitiş tarihi not edilmelidir. Mahkeme denetimli serbestlik veya zarar ödemesi gibi bir yükümlülük yüklediyse, bu yükümlülüklerin eksiksiz ve zamanında yerine getirilmesi gerekir; taksitlerin aksatılması hükmün açıklanmasına yol açabilir. Denetim süresi boyunca yeni bir soruşturmayla karşılaşılırsa, bu dosyanın sonucunun eski hükmü de etkileyebileceği dikkate alınarak savunma yapılmalıdır. Erzurum HAGB kararı alan kişilerin, denetim süresi sona erdiğinde davanın düşürülmesine ilişkin kararın verilip verilmediğini de kontrol etmesi önerilir. Erzurum HAGB dosyalarında bu takibin düzenli yapılması, beş yılın sorunsuz geçmesini ve kişinin temiz bir sicille yoluna devam etmesini sağlar.

Erzurum HAGB için avukat desteği

HAGB kararının verilmesi, zararın giderilmesi şartının yerine getirilmesi, kararın kabul edilip edilmeyeceğinin değerlendirilmesi ve istinaf yoluna başvurulması, kişinin geleceğini doğrudan etkiler. Av. Mustafa Çağrı Köse olarak Erzurum HAGB süreçlerinde sanık müdafiliğini, soruşturma aşamasından denetim süresinin sonuna kadar takip ediyoruz. Ceza hukukundaki çalışmalarımız için Erzurum ceza avukatı sayfamıza bakabilirsiniz. HAGB’nin sık gündeme geldiği suçlar için tehdit, hakaret ve kasten yaralama rehberlerimizi inceleyebilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Erzurum HAGB kararı ne zaman verilir?

Sanık hakkında 2 yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasına hükmedilmesi, sanığın daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olmaması, yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varılması ve zararın giderilmesi halinde HAGB kararı verilebilir.

HAGB sabıka kaydında görünür mü?

Hayır. HAGB kararları ayrı bir sisteme kaydedilir ve e-Devlet üzerinden alınan standart adli sicil kaydında görünmez. Ancak bazı arşiv araştırmalarında değerlendirilebilir.

HAGB denetim süresi kaç yıl?

Denetim süresi yetişkinler için 5 yıl, suç tarihinde 18 yaşından küçük olanlar için 3 yıldır.

HAGB kararına itiraz edilir mi?

1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen HAGB kararlarına karşı, kanunda kesin olduğu belirtilen haller dışında istinaf yoluna başvurulabilir.

HAGB memur olmaya engel mi?

Kural olarak HAGB, memuriyete engel mahkûmiyet sayılmaz. Ancak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması gerektiren görevlerde ayrıca değerlendirilebilir.

Denetim süresinde yeni suç işlenirse ne olur?

Denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlenir ve bu suçtan mahkûmiyet kesinleşirse, askıya alınan hüküm açıklanır ve sanık ilk davadaki cezayı da alır.

Önemli not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın koşulları farklıdır. Erzurum HAGB süreciniz için Erzurum ceza avukatı sayfamıza göz atabilir, randevu alabilir veya 0533 592 96 21 numarasından arayıp WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir