Erzurum'da göçmen hukuku avukatı
Göçmen ve yabancılar hukuku; Türkiye'deki yabancıların giriş, kalış ve çıkışlarını, ikamet ve çalışma izinlerini, uluslararası koruma başvurularını, sınır dışı etme ve idari gözetim işlemlerini düzenler. Bu alandaki temel düzenleme 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'dur; vatandaşlık işlemleri ise 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'na tabidir.
Erzurum; İran sınırına yakınlığı ve Doğu Anadolu'daki göç güzergâhı üzerinde bulunması nedeniyle yabancılar hukukuna ilişkin işlemlerin yoğun yaşandığı bir ildir. İlde geri gönderme merkezleri bulunmakta, sınır dışı etme ve idari gözetim kararları sık verilmektedir. Bu dosyalarda süreler çok kısadır: sınır dışı etme kararına karşı dava süresi yalnızca yedi gündür. Erzurum Barosu'na kayıtlı Av. Mustafa Çağrı Köse; geri gönderme merkezindeki görüşmelerden idare mahkemesindeki davalara kadar yabancılara ve Türkiye'deki yakınlarına hukuki destek vermektedir. Gerektiğinde görüşmeler tercüman aracılığıyla yapılır.
Sınır dışı ve gözetim
Sınır dışı etme kararına karşı dava, idari gözetime itiraz, geri gönderme merkezi görüşmeleri.
Uluslararası koruma
Başvuru, mülakat hazırlığı, ret kararlarına itiraz ve dava.
İkamet ve çalışma
İkamet ve çalışma izni başvuruları, ret ve iptal kararlarına karşı dava.
Vatandaşlık ve giriş yasağı
Türk vatandaşlığı başvuruları ve giriş yasaklarının kaldırılması.
Yabancılar hukukunda önemli süreler
| İşlem | Başlangıç | Süre |
|---|---|---|
| Sınır dışı etme kararına karşı dava | Kararın tebliği | 7 gün |
| Mahkemenin sınır dışı davasını karara bağlaması | Davanın açılması | 15 gün |
| Sulh ceza hâkiminin idari gözetim başvurusunu karara bağlaması | Başvuru | 5 gün |
| İdari gözetim süresi | Gözetim kararı | 6 ay (+6 ay uzatma) |
| Uluslararası koruma ret kararına komisyona itiraz | Kararın tebliği | 10 gün |
| Uluslararası koruma ret kararına dava | Kararın tebliği | 30 gün |
| Hızlandırılmış değerlendirme ve kabul edilemezlik kararlarına dava | Kararın tebliği | 15 gün |
| İkamet izni ve vatandaşlık ret kararlarına dava | Kararın tebliği | 60 gün |
Sınır dışı etme kararına karşı süresinde dava açılması, kanunda sayılan bazı istisnalar dışında kararın uygulanmasını dava sonuçlanıncaya kadar durdurur. Süre geçtikten sonra açılan dava bu koruma etkisini doğurmaz. Bu nedenle karar tebliğ edilir edilmez hukuki destek alınmalıdır.
Sınır dışı etme kararları
Sınır dışı etme kararı; vize veya ikamet süresini aşan, yasa dışı yollarla giriş yapan, ikamet izni iptal edilen veya kamu düzeni ya da güvenliği bakımından tehdit oluşturduğu değerlendirilen yabancılar hakkında valilik tarafından verilir. Karar, gerekçesi ve itiraz yolu ile birlikte yabancıya veya avukatına tebliğ edilir; yabancıya ülkeden ayrılması için kural olarak on beş ila otuz gün süre verilebilir.
Kararın iptali için tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesinde dava açılır. Mahkeme davayı on beş gün içinde karara bağlar ve bu karar kesindir. Davada kararın hukuki dayanağı, yabancının Türkiye'deki aile bağları ve kalış süresi, gönderileceği ülkedeki risk ve insani durumu birlikte değerlendirilir.
Sınır dışı kararı alınamayacak kişiler
- Gönderileceği ülkede ölüm cezasına, işkenceye, insanlık dışı veya onur kırıcı muameleye maruz kalacağına dair ciddi emare bulunanlar
- Ciddi sağlık sorunu, yaş veya hamilelik nedeniyle seyahat etmesi riskli olanlar
- Hayati tehlike içeren bir hastalık için tedavisi devam eden ve gönderileceği ülkede tedavi imkânı bulunmayanlar
- Destek sürecindeki insan ticareti mağdurları
- Tedavileri tamamlanıncaya kadar ağır psikolojik, fiziksel veya cinsel şiddet mağdurları
Geri gönderme merkezi ve idari gözetim
Hakkında sınır dışı etme kararı alınan ve kaçma, kaybolma veya kamu düzenini tehdit etme riski bulunduğu değerlendirilen yabancılar, valilik kararıyla idari gözetim altına alınarak geri gönderme merkezlerinde tutulabilir. İdari gözetim süresi altı ayı geçemez; yabancının iş birliği yapmaması veya ülkesine ilişkin bilgi ve belgelerin temininde gecikme olması hâlinde en fazla altı ay daha uzatılabilir. İdari gözetimin devamının gerekip gerekmediği her ay düzenli olarak değerlendirilir.
İdari gözetim altındaki yabancı, kanuni temsilcisi veya avukatı, karara karşı sulh ceza hâkimliğine başvurabilir. Başvuru idari gözetimi kendiliğinden durdurmaz; hâkim incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır. Koşullar değişmişse yeniden başvuru yapılabilir. Hâkim idari gözetim yerine bildirim yükümlülüğü, belirli bir adreste ikamet veya teminat gibi alternatif tedbirlere hükmedebilir.
İdari gözetime itiraz ile sınır dışı etme kararına karşı dava ayrı yollardır. İdari gözetim itirazında yalnızca tutulmanın hukuka uygunluğu incelenir; sınır dışı işleminin durdurulması için yedi gün içinde ayrıca idare mahkemesinde dava açılması gerekir.
Geri gönderme merkezinde haklarınız
Avukatla görüşme
Avukatınızla merkezde gizlilik içinde görüşebilir, vekaletname verebilirsiniz.
Bilgilendirilme
Hakkınızdaki kararın gerekçesi ve itiraz yolları size anlayacağınız dilde bildirilmelidir.
Tercüman
Türkçe bilmiyorsanız işlemlerde tercüman desteği talep edebilirsiniz.
İletişim
Yakınlarınız, noter, konsolosluk ve ilgili kuruluşlarla görüşebilirsiniz.
Sağlık
Sağlık hizmetlerine erişim hakkınız vardır.
Çocuklar
Refakatsiz çocuklar idari gözetime alınmaz; çocuğun yüksek yararı gözetilir.
Uluslararası koruma
Ülkesinde zulme uğrayacağından veya ciddi zarar göreceğinden korkan yabancılar, Türkiye'de uluslararası koruma başvurusunda bulunabilir. Başvuru ilk fırsatta yapılmalıdır; başvuru sahibi değerlendirme sürecinde sınır dışı edilemez.
| Statü | Kimler için? |
|---|---|
| Mülteci | Avrupa ülkelerinde meydana gelen olaylar nedeniyle zulüm korkusu taşıyanlar |
| Şartlı mülteci | Avrupa dışındaki olaylar nedeniyle zulüm korkusu taşıyanlar; üçüncü ülkeye yerleştirilene kadar |
| İkincil koruma | Mülteci tanımına uymayan ancak ülkesinde ölüm cezası, işkence veya genel şiddet nedeniyle ciddi tehdit altında olanlar |
| Geçici koruma | Kitlesel akınla gelen ve bireysel değerlendirme yapılamayan kişiler (Suriye uyruklular gibi) |
Başvurunun reddi hâlinde, kararın tebliğinden itibaren on gün içinde Uluslararası Koruma Değerlendirme Komisyonu'na itiraz edilebilir veya otuz gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir. Hızlandırılmış değerlendirme ve kabul edilemezlik kararlarına karşı dava süresi on beş gündür. Mülakata hazırlık ve ülkedeki riskin belgelerle ortaya konulması, başvurunun sonucunu doğrudan etkiler.
Geri göndermeme ilkesi
Hiç kimse; işkenceye, insanlık dışı veya onur kırıcı ceza ya da muameleye maruz kalacağı veya ırkı, dini, tabiiyeti, belli bir toplumsal gruba mensubiyeti ya da siyasi düşüncesi nedeniyle hayatının veya özgürlüğünün tehdit altında bulunacağı bir yere gönderilemez. Bu ilke Kanun'da ve Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerde güvence altındadır.
Bu ilkenin somut dosyada uygulanabilmesi için gönderilecek ülkedeki riskin; ülke raporları, kişisel belgeler, tanık anlatımları ve varsa daha önce yaşanan olaylara ilişkin kanıtlarla ortaya konulması gerekir. İç hukuk yolları tükendikten sonra, telafisi imkânsız zarar riski bulunan acil durumlarda Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru ile tedbir talebi de değerlendirilebilir.
İkamet ve çalışma izni
Türkiye'de vize veya vize muafiyeti süresinden uzun kalacak yabancıların ikamet izni alması gerekir. Başlıca ikamet izni türleri kısa dönem, aile, öğrenci ve uzun dönem ikamet izinleridir. Kesintisiz sekiz yıl ikamet izniyle kalan yabancılar şartları sağlarsa uzun dönem ikamet iznine başvurabilir.
İkamet izni başvurusunun reddi, uzatılmaması veya iptali hâlinde tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. İkamet izninin iptali çoğu zaman sınır dışı etme kararıyla birlikte geldiğinden, iki işlemin süreleri ayrı ayrı takip edilmelidir. Çalışma izni başvurularının reddine karşı ise önce ilgili bakanlığa itiraz, ardından idari yargı yolu açıktır.
Türk vatandaşlığı
| Yol | Temel şart |
|---|---|
| Genel yoldan kazanma | Başvurudan önce kesintisiz 5 yıl Türkiye'de ikamet ve diğer kanuni şartlar |
| Evlenme yoluyla | Türk vatandaşıyla en az 3 yıldır evli olmak ve evliliğin devam etmesi |
| Yatırım yoluyla (istisnai) | Mevzuatta belirlenen tutarda taşınmaz veya diğer yatırım şartları |
| Soybağı ve evlat edinme | Türk vatandaşı ebeveyn veya evlat edinme |
Vatandaşlık başvurularında güvenlik araştırması ve belge incelemesi yapılır; süreç uzun sürebilir. Başvurunun reddine karşı tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir. Yatırım yoluyla vatandaşlıkta tutar ve şartlar zaman zaman değiştiğinden, işlemden önce güncel düzenlemenin kontrol edilmesi gerekir.
Giriş yasağı ve Türkiye'ye dönüş
Sınır dışı edilen yabancılar hakkında, genel müdürlük tarafından Türkiye'ye giriş yasağı konulabilir. Giriş yasağı kural olarak en fazla beş yıl, kamu düzeni veya güvenliği bakımından ciddi tehdit hâlinde ise on yıla kadar ek süreyle uygulanabilir. Vize veya ikamet süresini aşan ancak cezasını ödeyerek kendiliğinden çıkan yabancılara giriş yasağı konulmayabilir ya da kısa süreli uygulanabilir.
Giriş yasağının kaldırılması veya süresinin kısaltılması için idareye başvurulabilir; ret hâlinde idare mahkemesinde dava açılabilir. Türkiye'de Türk vatandaşı eşi veya çocuğu bulunan yabancılar için aile bağları bu değerlendirmede önemli bir unsurdur.
Yabancılar hukukunda avukatla çalışmak
Yedi günlük süre
Sınır dışı kararına karşı dava süresi çok kısadır ve kaçırılması telafisi imkânsız sonuçlar doğurur.
İki ayrı yol
İdari gözetim itirazı ve sınır dışı davası birlikte ve doğru mercilere yapılmalıdır.
Risk delilleri
Geri göndermeme ilkesinin uygulanması için ülke riskinin belgelerle ortaya konulması.
Dil ve iletişim
Tercüman desteğiyle kararların ve hakların doğru anlaşılması.
Dosyanız nasıl ilerler?
- 1
Acil görüşme
Geri gönderme merkezinde veya büroda görüşme yapılır, vekaletname alınır.
- 2
Kararların incelenmesi
Sınır dışı ve idari gözetim kararları ile tebliğ tarihleri incelenir.
- 3
Dava ve itiraz
İdare mahkemesinde dava açılır, sulh ceza hâkimliğine başvurulur.
- 4
Takip
Mahkeme kararları ve idari süreçler sonuçlanıncaya kadar izlenir.
Sık sorulan sorular
Geri gönderme merkezine alındım, ne yapmalıyım?
İdari gözetim kararına itiraz nasıl yapılır?
Geri gönderme merkezinde ne kadar tutulabilirim?
İran veya Afganistan'a gönderilmekten korkuyorum, korunma hakkım var mı?
Uluslararası koruma başvurum reddedildi, ne yapabilirim?
Türk vatandaşlığına nasıl başvurabilirim?
Türk vatandaşlığı başvurum reddedildi, ne yapabilirim?
Oturma iznim reddedildi, ne yapabilirim?
Geri gönderme merkezinde avukatımla görüşebilir miyim?
Pasaportum yok veya süresi doldu, ne yapabilirim?
Çocuğum geri gönderme merkezinde tutuluyor, ne yapabilirim?
Türkiye'ye yasa dışı girdim, sınır dışı edilir miyim?
Deport kararım var, Türkiye'ye geri dönebilir miyim?
Sınır dışı kararına karşı ne kadar sürede dava açmalıyım?
Türk vatandaşıyla evliyim, sınır dışı edilebilir miyim?
Yakınım geri gönderme merkezinde, ona nasıl yardım edebilirim?
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki değerlendirme yerine geçmez.