Erzurum'da tüketici hukuku avukatı
Tüketici hukuku, ticari veya mesleki olmayan amaçlarla mal ve hizmet satın alan kişilerin haklarını korur. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun; ayıplı mal ve hizmet, garanti, mesafeli satış, abonelik, ön ödemeli konut satışı ve haksız sözleşme şartları gibi günlük hayatta sık karşılaşılan konuları düzenler. Tüketici, satıcıya ve sağlayıcıya karşı daha güçlü bir konumda korunur; örneğin tüketici davaları harçtan muaftır ve tüketici kendi yerleşim yerinde dava açabilir.
Erzurum'da ikinci el araç alım satımı, beyaz eşya ve elektronik ürünler, internet alışverişi ve konut projeleri tüketici uyuşmazlıklarının başlıca kaynaklarıdır. Erzurum Barosu'na kayıtlı Av. Mustafa Çağrı Köse; tüketici hakem heyeti başvurularından arabuluculuk ve tüketici mahkemesi davalarına kadar tüketicilere hukuki destek vermektedir. Özel hastanelerdeki tıbbi hata iddiaları da tüketici mahkemesinde görülür; ayrıntılar için malpraktis sayfamıza bakabilirsiniz.
Hakem heyeti mi, mahkeme mi?
| Tüketici hakem heyeti | Tüketici mahkemesi | |
|---|---|---|
| Ne zaman? | Her yıl belirlenen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklar | Parasal sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar |
| Ön şart | Yok; doğrudan başvurulur | Kural olarak arabuluculuğa başvuru |
| Masraf | Başvuru ücretsizdir | Harçtan muaftır |
| Başvuru yeri | e-Devlet veya tüketicinin yerleşim yeri | Tüketicinin yerleşim yeri mahkemesi |
| Karara itiraz | Tebliğden itibaren 15 gün içinde tüketici mahkemesine | İstinaf yolu |
Hakem heyetleri için parasal sınırlar her yıl yeniden ilan edildiğinden, başvurudan önce güncel sınırın kontrol edilmesi gerekir. Parasal sınırın altındaki bir uyuşmazlık için doğrudan mahkemede dava açılması davanın usulden reddine yol açabilir. Tüketici, kendi yerleşim yerindeki hakem heyetine veya mahkemeye başvurabilir; Erzurum'da oturan bir tüketici, ürünü başka bir ildeki satıcıdan almış olsa bile Erzurum'da başvuru yapabilir.
Tüketici hukukunda önemli süreler
| Konu | Başlangıç | Süre |
|---|---|---|
| Mesafeli satışta cayma hakkı | Malın teslimi | 14 gün |
| Cayma sonrası satıcının bedeli iadesi | Cayma bildirimi | 14 gün |
| Ayıplı mal zamanaşımı | Malın teslimi | 2 yıl |
| Konut ve tatil amaçlı taşınmazda ayıp zamanaşımı | Taşınmazın teslimi | 5 yıl |
| Ayıbın teslim anında var sayılması | Malın teslimi | 6 ay |
| Asgari garanti süresi | Malın teslimi | 2 yıl |
| Garantide azami tamir süresi | Servise teslim | 20 iş günü (otomobilde 30) |
| Hakem heyeti kararına itiraz | Kararın tebliği | 15 gün |
| Ön ödemeli konut satışında cayma | Sözleşmenin kurulması | 14 gün |
Ayıp teslimden sonra ortaya çıksa bile iki yıllık süre teslim tarihinden başlar. Ancak ayıp satıcının ağır kusuru veya hilesiyle gizlenmişse bu kısa zamanaşımı süresi uygulanmaz; kilometre düşürme ve hasar kaydının gizlenmesi bunun tipik örnekleridir.
Ayıplı mal ve seçimlik haklar
Ayıplı mal; teslim anında sözleşmeye, ambalajında, etiketinde, tanıtımında veya reklamında belirtilen niteliklere uymayan ya da benzer mallarda bulunması gereken nitelikleri taşımayan maldır. Montajı satıcı tarafından yapılması gereken malların hatalı montajı da ayıp sayılır.
| Seçimlik hak | Ne zaman uygun? |
|---|---|
| Sözleşmeden dönme (bedel iadesi) | Ayıp ağırsa ve malı artık kullanmak istemiyorsanız |
| Ayıp oranında bedel indirimi | Malı kullanmaya devam etmek istiyorsanız |
| Ücretsiz onarım | Ayıp giderilebilir nitelikteyse |
| Ayıpsız misli ile değiştirme | Aynı ürünün sorunsuz bir örneği temin edilebiliyorsa |
Satıcı, tüketicinin seçtiği hakkı yerine getirmekle yükümlüdür; ancak seçilen hakkın satıcı için orantısız güçlük doğurması hâlinde diğer haklardan biri uygulanabilir. Bu hakların yanında ayıp nedeniyle uğranılan zararın tazmini de istenebilir. Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim anında var olduğu kabul edilir; bu durumda ayıbın sonradan oluştuğunu satıcının ispat etmesi gerekir. Seçimlik hak bir kez kullanıldıktan sonra kural olarak değiştirilemeyeceğinden, hangi hakkın talep edileceği baştan dikkatle belirlenmelidir.
Kilometresi düşürülmüş araçlar
İkinci el araçlarda kilometre sayacının değiştirilerek aracın daha az kullanılmış gibi gösterilmesi, aracın değerini doğrudan etkileyen bir ayıptır. Satıcı, kilometreyi kendisi düşürmemiş veya bundan haberi olmasa bile ayıptan sorumludur; satıcının sorumluluğu kusura bağlı değildir.
Nasıl tespit edilir?
Araç muayene kayıtları, servis ve bakım geçmişi, sigorta hasar kayıtları ve önceki ilanlardaki kilometre bilgileri karşılaştırılarak kilometre düşürme tespit edilebilir. Muayene geçmişi e-Devlet üzerinden sorgulanabilir. Gerektiğinde aracın elektronik kontrol ünitelerindeki kayıtlar bilirkişi tarafından incelenir; bu inceleme mahkeme kanalıyla yaptırılmalıdır.
Hangi mahkeme?
Aracı ticari olarak araç alım satımı yapan bir galeri veya şirketten aldıysanız uyuşmazlık tüketici mahkemesinde, bir şahıstan aldıysanız asliye hukuk mahkemesinde görülür. Bedel iadesi, değer kaybı oranında bedel indirimi ve zararın tazmini talep edilebilir. Kilometre düşürme hileyle gizlenmiş bir ayıp olduğundan iki yıllık kısa zamanaşımı süresi uygulanmaz.
Ceza boyutu
Kilometrenin bilerek düşürülmesi veya bunun bilinerek gizlenmesi dolandırıcılık suçunu oluşturabilir. Savcılığa yapılacak şikâyet ile hukuk davası birlikte yürütülebilir; ceza soruşturmasında toplanan bilirkişi raporları tazminat davasında da delil olarak kullanılabilir.
Ayıplı araç, hasar kaydı ve garanti
Sıfır veya ikinci el araçta tekrarlayan arızalar, gizlenen hasar ve boya kaydı, şasi veya motor sorunları ayıplı mal kapsamındadır. Satış sırasında sigorta hasar kaydının bildirilmemesi veya ilanda "hatasız" ya da "boyasız" denmesine rağmen aracın hasarlı çıkması hâlinde seçimlik haklar kullanılabilir. Hasar kaydının bilerek gizlenmesi hile niteliğinde olduğundan kısa zamanaşımı süresi uygulanmaz.
Garanti süresi içindeki araçlarda ve diğer ürünlerde aşağıdaki hallerden biri gerçekleşirse tüketici, ücretsiz değişim, bedel iadesi veya bedel indirimi talep edebilir:
| Durum | Ölçüt |
|---|---|
| Aynı arızanın tekrarlanması | Garanti süresi içinde ikiden fazla |
| Farklı arızalar | Bir yıl içinde dörtten fazla veya garanti süresince toplam altıdan fazla |
| Tamir süresinin aşılması | 20 iş günü; binek otomobil ve kamyonette 30 iş günü |
| Tamirin mümkün olmaması | Yetkili servis raporuyla belgelenmesi |
İnternet alışverişi ve cayma hakkı
İnternet, telefon veya katalog yoluyla yapılan mesafeli satışlarda tüketici, malın teslim alındığı tarihten itibaren on dört gün içinde hiçbir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden sözleşmeden cayabilir. Hizmet sözleşmelerinde süre, sözleşmenin kurulduğu gün başlar. Satıcı, cayma bildiriminden itibaren on dört gün içinde ödenen bedeli iade etmek zorundadır.
Tüketicinin istekleri doğrultusunda kişiye özel hazırlanan ürünler, çabuk bozulan ürünler, ambalajı açılmış hijyen ürünleri ve tesliminden sonra ambalajı açılmış dijital içerikler gibi bazı mallarda cayma hakkı kullanılamaz. Satıcının cayma hakkı hakkında tüketiciyi bilgilendirmemesi hâlinde cayma süresi uzar.
Abonelik sözleşmeleri
İnternet, telefon, televizyon ve benzeri abonelik sözleşmelerinde tüketici, sözleşmeyi dilediği zaman hiçbir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden feshedebilir. Taahhütlü aboneliklerde taahhüt süresi dolmadan fesih yapılırsa, tüketiciden istenebilecek tutar, taahhüt nedeniyle sağlanan indirimlerin toplamı ile kalan süreye ait ücretin hangisi daha düşükse onunla sınırlıdır.
Hizmetin taahhüt edilen hız ve kalitede sunulmaması, sözleşme şartlarının tüketicinin onayı olmadan değiştirilmesi veya taşınılan yeni adreste hizmetin teknik olarak verilememesi gibi hallerde ise taahhüt bedeli de istenemez. Haksız olarak tahsil edilen cayma bedellerinin iadesi için tüketici hakem heyetine başvurulabilir.
Konut alımında tüketici hakları
Müteahhitten veya inşaat şirketinden konut alan kişi, konutu kendisi veya ailesi için aldıysa tüketici sayılır. Dairenin geç teslimi, projeye aykırılık, eksik ve ayıplı imalatlar nedeniyle seçimlik haklar kullanılabilir; gecikme nedeniyle kira kaybı da talep edilebilir. Konutlarda ayıp zamanaşımı süresi teslimden itibaren beş yıldır.
Ön ödemeli konut satışında, yani konut teslim edilmeden önce bedelin tamamen veya kısmen ödendiği satışlarda, sözleşmenin noterde düzenlenmesi zorunludur. Tüketici sözleşmenin kurulmasından itibaren on dört gün içinde gerekçe göstermeden cayabilir; ayrıca kanunda belirtilen süre içinde sözleşmeyi feshederse satıcı ancak sınırlı bir tazminat isteyebilir. Kapora verirken sözleşmenin şekli ve içeriği mutlaka incelenmelidir.
Haksız sözleşme şartları
Tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye konulan ve tarafların hak ve yükümlülüklerinde tüketici aleyhine dengesizliğe yol açan şartlar haksız şart sayılır ve kesin olarak hükümsüzdür. Sözleşmenin geri kalanı geçerliliğini korur. Satıcıya tek taraflı fiyat değiştirme yetkisi veren, aşırı cezai şart öngören veya tüketicinin dava hakkını sınırlayan şartlar bu kapsamda sıkça karşılaşılır. Banka ve kredi sözleşmelerinde tahsil edilen bazı masraf ve ücretler de bu çerçevede değerlendirilebilir.
Tüketici uyuşmazlığında avukatla çalışmak
Doğru merci
Parasal sınıra göre hakem heyeti veya mahkemenin seçilmesi, usulden ret riskini önler.
Doğru seçimlik hak
Bir kez kullanılan seçimlik hak sonradan değiştirilemeyebilir.
Delil ve bilirkişi
Kilometre ve hasar kayıtları ile servis raporlarının zamanında toplanması.
Zamanaşımı
İki yıllık sürenin hileli satışlarda uygulanmadığının doğru ileri sürülmesi.
Dosyanız nasıl ilerler?
- 1
Belge toplama
Fatura, sözleşme, ilan, servis ve muayene kayıtları bir araya getirilir.
- 2
Satıcıya bildirim
Ayıp ve seçilen hak satıcıya yazılı olarak bildirilir.
- 3
Hakem heyeti veya arabuluculuk
Tutara göre hakem heyetine ya da arabuluculuğa başvurulur.
- 4
Dava ve icra
Gerekirse tüketici mahkemesinde dava açılır, karar icra yoluyla tahsil edilir.
Sık sorulan sorular
Aldığım ürün bozuk çıktı, ne yapabilirim?
Ayıplı malda zamanaşımı ne kadardır?
Kilometresi düşürülmüş araç aldım, ne yapabilirim?
Satıcı kilometre düşürülmesinden habersizdi, yine de dava açabilir miyim?
Kilometre düşürme davasında zamanaşımı ne kadardır?
İnternetten aldığım ürünü iade edebilir miyim?
Satıcı iade yapmıyorsa ne yapabilirim?
Tüketici davası açmak için harç ödenmesi gerekiyor mu?
Garanti süresi içinde aracım arızalandı, ne yapabilirim?
Araçtaki hasar kaydı gizlendi, ne yapabilirim?
Abonelik sözleşmemden ceza ödemeden çıkabilir miyim?
Beyaz eşyam garantide tamir edilmedi, ne yapabilirim?
Konut almak için kapora verdim, cayabilir miyim?
Aldığım ürünün özelliği reklamdaki gibi değil, hakkım var mı?
İkinci el araç aldım, sonradan hasar kaydı çıktı. Dava açabilir miyim?
Tüketici hakem heyetine nasıl başvururum?
Tüketici mahkemesine gitmeden önce arabuluculuk zorunlu mu?
Ayıbı ispat etmek zorunda mıyım?
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki değerlendirme yerine geçmez.
