Erzurum adli sicil kaydı silinmesi talepleri, en çok iş başvurusu, kamu görevine giriş, silah ruhsatı veya yurt dışı vize işlemleri sırasında gündeme gelir. Yıllar önce verilen bir mahkûmiyet kararının e-Devlet’te hâlâ görünmesi, kişinin hayatını beklenmedik şekilde etkileyebilir. Oysa kanun, mahkûmiyet kayıtlarının belirli şartlar ve süreler sonunda önce arşive alınmasını, ardından tamamen silinmesini öngörür. Bu rehberde adli sicil kaydı ile arşiv kaydı arasındaki farkı, kayıtların ne zaman silindiğini, yasaklanmış hakların geri verilmesini ve silinmeyen kayıtlar için yapılması gerekenleri anlatıyoruz.

İçindekiler
- Adli sicil kaydı ve arşiv kaydı nedir?
- Sabıka kaydı ne zaman arşive alınır?
- Arşiv kaydı ne zaman tamamen silinir?
- Yasaklanmış hakların geri verilmesi
- HAGB, uzlaşma ve erteleme kararları sicile işler mi?
- Kayıt silinmemişse ne yapılmalı?
- Erzurum adli sicil kaydı silinmesi için süre hesabı örnekleri
- Sabıka kaydının iş ve kamu görevine etkisi
- Erzurum adli sicil kaydı silinmesi için avukat desteği
- Sıkça sorulan sorular
Adli sicil kaydı ve arşiv kaydı nedir?
Adli sicil sistemi, 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu ile düzenlenmiştir. Kanun iki ayrı kayıttan söz eder:
- Adli sicil kaydı: Halk arasında “sabıka kaydı” olarak bilinir. Kesinleşmiş mahkûmiyet kararlarını içerir ve kişi e-Devlet üzerinden adli sicil belgesi aldığında bu kayıtlar görünür.
- Arşiv kaydı: Adli sicil kaydından silinen bilgilerin belirli bir süre daha saklandığı kayıttır. Arşiv kaydı, standart sabıka kaydında görünmez; yalnızca kanunda sayılan amaçlarla, örneğin bir soruşturma veya kovuşturma sırasında ya da bazı kamu görevlerine giriş incelemelerinde kullanılabilir.
Bu ayrım nedeniyle Erzurum adli sicil kaydı silinmesi süreci iki aşamada düşünülmelidir: önce kaydın sabıka kaydından silinerek arşive alınması, ardından arşiv kaydının da tamamen silinmesi. Her iki aşamanın süreleri ve şartları farklı olduğundan, kişinin önce kendi kaydının hangi aşamada bulunduğunu tespit etmesi gerekir.
Sabıka kaydı ne zaman arşive alınır?
Kanunun 9. maddesine göre adli sicil kaydındaki bilgiler aşağıdaki hallerde silinerek arşive alınır:
- Cezanın infazının tamamlanması: Hapis cezası infaz edilmiş, adli para cezası ödenmiş veya güvenlik tedbiri tamamlanmışsa.
- Şikâyetten vazgeçme veya etkin pişmanlık: Mahkûmiyetin bütün sonuçlarını ortadan kaldıran bir şikâyetten vazgeçme veya etkin pişmanlık halinde.
- Ceza zamanaşımı: Kesinleşen cezanın, kanunda belirtilen ceza zamanaşımı süresi dolduğu için infaz edilememesi halinde.
- Genel af: Genel af ilan edilmesi halinde.
Kişinin ölümü halinde ise adli sicil bilgileri arşive alınmadan tamamen silinir. Hükmolunan cezanın ertelenmesi veya adli para cezası gibi bazı kararlar, kanun gereği sabıka kaydına girmeden doğrudan arşive kaydedilir.
Uygulamada en sık karşılaşılan durum, cezanın infaz edilmiş olmasına rağmen kaydın sistemde güncellenmemesidir. Örneğin adli para cezası ödenmiş, ancak ödeme bilgisi sisteme işlenmemiş olabilir. Bu durumda ödeme makbuzu ile ilgili Cumhuriyet başsavcılığına başvurularak kaydın güncellenmesi istenmelidir. Erzurum adli sicil kaydı silinmesi taleplerinin önemli bir kısmı, aslında bu tür eksik güncellemelerin giderilmesiyle kısa sürede sonuçlanır ve ayrıca mahkemeye başvurmaya gerek kalmaz.
Arşiv kaydı ne zaman tamamen silinir?
Kanunun 12. maddesi, arşive alınan bilgilerin tamamen silinmesi için farklı süreler öngörür:
| Durum | Arşiv kaydının silinmesi |
|---|---|
| Hak yoksunluğu doğurmayan mahkûmiyetler | Arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren 5 yıl sonra |
| Anayasa’nın 76. maddesi veya özel kanunlar uyarınca hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyetler | 15 yıl geçmesi ve yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı bulunması halinde; böyle bir karar yoksa 30 yıl sonra |
| Suç olmaktan çıkarılan fiiller | Talep aranmaksızın tamamen silinir |
| Yargılamanın yenilenmesi veya kanun yararına bozma sonucu beraat | Önceki kayıt tamamen silinir |
| Kişinin ölümü | Tamamen silinir |
Hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyetler; milletvekili seçilmeye, memur olmaya veya belirli meslekleri icra etmeye engel olan mahkûmiyetlerdir. Örneğin zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik ve güveni kötüye kullanma gibi yüz kızartıcı suçlardan verilen mahkûmiyetler bu kapsamda değerlendirilebilir. Bu suçlarda arşiv kaydının 15 yılda silinebilmesi için yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınması gerekir.
Yasaklanmış hakların geri verilmesi
Yasaklanmış hakların geri verilmesi, halk arasında “memnu hakların iadesi” olarak bilinir ve 5352 sayılı Kanun’un 13/A maddesinde düzenlenmiştir. Bu karar, mahkûmiyet nedeniyle kişinin yoksun kaldığı hakların, örneğin memur olabilme hakkının, mahkeme kararıyla geri verilmesini sağlar.
Kanuna göre bu karar için, cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren üç yıl geçmesi, bu süre içinde yeni bir suç işlenmemesi ve kişinin iyi hal içinde bulunduğuna dair mahkemede bir kanaat oluşması gerekir. Talep, dilekçe ile yetkili mahkemeye yapılır; mahkeme, kişinin bu süre içindeki yaşamını ve davranışlarını dikkate alarak karar verir.
Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı, Erzurum adli sicil kaydı silinmesi sürecinde iki açıdan önemlidir. Birincisi, kişi kamu görevine giriş gibi haklarına yeniden kavuşur. İkincisi, hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyetlerde arşiv kaydının 30 yıl yerine 15 yıl sonunda silinmesinin önü açılır. Bazı özel kanunlarda ise belirli suçlardan mahkûmiyetin, hakların geri verilmesine rağmen engel oluşturmaya devam edebileceği de unutulmamalıdır.
HAGB, uzlaşma ve erteleme kararları sicile işler mi?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), uzlaşma ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları adli sicil kaydına işlenmez; bu kararlar kanunda belirtilen amaçlarla kullanılmak üzere ayrı bir sisteme kaydedilir. Bu nedenle bu kararlar için ayrıca silme talebinde bulunmaya gerek yoktur. Ayrıntılar için Erzurum HAGB ve Erzurum uzlaştırma rehberlerimize bakabilirsiniz.
Hapis cezasının ertelenmesi ise farklıdır. Erteleme kararında sanık hakkında mahkûmiyet hükmü kurulmuştur; bu karar arşiv kaydına işlenir ve denetim süresi iyi halle geçirildiğinde ceza infaz edilmiş sayılır. Bu tarihten itibaren arşiv kaydının silinmesine ilişkin süreler işlemeye başlar.
Kayıt silinmemişse ne yapılmalı?
Adli sicil ve arşiv kayıtlarının silinmesi kural olarak Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü tarafından kendiliğinden yapılır. Ancak uygulamada infaz bilgisinin sisteme geç işlenmesi, ödeme bilgisinin eksik aktarılması veya sürelerin yanlış hesaplanması nedeniyle kayıtların silinmediği durumlarla sık karşılaşılır.
Bu durumda izlenecek yol şöyledir:
- Kaydı kontrol edin: e-Devlet üzerinden adli sicil kaydı ve arşiv kaydı belgesini alarak hangi mahkûmiyetin hangi kayıtta göründüğünü belirleyin.
- Belgeleri toplayın: Mahkûmiyet kararının kesinleşme şerhi, infaz evrakı, cezaevinden tahliye belgesi veya adli para cezası ödeme makbuzu gibi belgeleri edinin.
- Başvuru yapın: Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne veya Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığı’na dilekçeyle başvurarak kaydın silinmesini talep edin.
- Ret halinde mahkemeye gidin: Talebin reddedilmesi veya cevap verilmemesi halinde, uyuşmazlığın çözümü için yetkili ceza mahkemesine başvurulabilir.
Erzurum adli sicil kaydı silinmesi başvurularında, sürelerin doğru hesaplanması ve infazın tamamlandığı tarihin belgelenmesi en kritik noktadır. Özellikle birden fazla mahkûmiyeti bulunan kişilerde her bir kayıt için sürenin ayrı ayrı hesaplanması gerekir.
Erzurum adli sicil kaydı silinmesi için süre hesabı örnekleri
Sürelerin nasıl işlediğini birkaç örnekle açıklamak faydalı olacaktır. Örneğin basit kasten yaralama suçundan verilen ve infaz edilen bir hapis cezasında, infazın tamamlandığı gün kayıt sabıka kaydından silinerek arşive alınır; arşiv kaydı ise bu tarihten itibaren beş yıl sonra tamamen silinir. Hak yoksunluğu doğuran bir dolandırıcılık mahkûmiyetinde ise infazın tamamlanmasından üç yıl sonra yasaklanmış hakların geri verilmesi talep edilebilir; bu karar alınırsa arşiv kaydı arşive alınma tarihinden itibaren on beş yıl sonra silinir. Böyle bir karar alınmazsa bu süre otuz yıldır.
Bu örnekler, Erzurum adli sicil kaydı silinmesi başvurularında en önemli tarihin infazın tamamlandığı tarih olduğunu gösterir. Koşullu salıverilme ile tahliye edilen hükümlülerde infaz, denetim süresinin iyi halle tamamlandığı tarihte sona ermiş sayılır. Bu nedenle tahliye tarihi ile infazın tamamlandığı tarih her zaman aynı değildir. Erzurum adli sicil kaydı silinmesi taleplerinde bu iki tarihin karıştırılması, başvurunun erken yapılmasına ve reddedilmesine yol açabilir. Erzurum adli sicil kaydı silinmesi sürecini planlayan kişinin, infaz savcılığından alacağı belgeyle bu tarihi kesin olarak tespit etmesi gerekir.
Sabıka kaydının iş ve kamu görevine etkisi
Özel sektörde işverenler genellikle adli sicil belgesi ister ve bu belgede yalnızca adli sicil kaydı görünür; arşiv kaydı görünmez. Bu nedenle kaydın arşive alınması, özel sektör iş başvuruları bakımından çoğu zaman sorunu çözer. Kamu görevine giriş, silah ruhsatı ve bazı meslek ruhsatları için ise arşiv kaydı da dahil daha kapsamlı bir inceleme yapılabilir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması nedeniyle kamu görevine alınmayan kişiler, bu işleme karşı idari yargıda dava açabilir. İdari davalar konusunda Erzurum idare hukuku avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Erzurum adli sicil kaydı silinmesi için avukat desteği
Adli sicil ve arşiv kayıtlarına ilişkin sürelerin hesaplanması, eksik infaz bilgilerinin tamamlanması, yasaklanmış hakların geri verilmesi talebi ve gerekirse mahkeme başvurusu teknik bir süreçtir. Av. Mustafa Çağrı Köse olarak Erzurum adli sicil kaydı silinmesi ve yasaklanmış hakların geri verilmesi başvurularını takip ediyoruz. Ceza hukukundaki çalışmalarımız için Erzurum ceza avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Erzurum adli sicil kaydı silinmesi için nereye başvurulur?
Kayıtlar kural olarak kendiliğinden silinir. Silinmemişse Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne veya Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığı’na dilekçeyle başvurulabilir.
Sabıka kaydı ne zaman silinir?
Cezanın infazı tamamlandığında, ceza zamanaşımı dolduğunda, genel af çıktığında veya mahkûmiyetin tüm sonuçlarını kaldıran bir şikâyetten vazgeçme olduğunda sabıka kaydı silinerek arşive alınır.
Arşiv kaydı kaç yılda silinir?
Hak yoksunluğu doğurmayan mahkûmiyetlerde 5 yıl sonra silinir. Hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyetlerde yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı varsa 15 yıl, yoksa 30 yıl sonra silinir.
Arşiv kaydı e-Devlet’te görünür mü?
Standart adli sicil belgesinde arşiv kaydı görünmez. Kişi, e-Devlet üzerinden ayrıca arşiv kaydını da içeren belgeyi görüntüleyebilir.
Memnu hakların iadesi için kaç yıl beklemek gerekir?
Cezanın infazının tamamlanmasından itibaren üç yıl geçmesi, bu sürede yeni suç işlenmemesi ve iyi halin bulunması gerekir.
Adli para cezası sabıkaya işler mi?
Adli para cezası kayıtları kanun gereği doğrudan arşive kaydedilir ve ödeme sonrasında arşiv kaydının silinmesine ilişkin süreler işler.
Önemli not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın koşulları farklıdır. Erzurum adli sicil kaydı silinmesi başvurunuz için Erzurum ceza avukatı sayfamıza göz atabilir, randevu alabilir veya 0533 592 96 21 numarasından arayıp WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.