Erzurum itirazın iptali davası, alacaklının başlattığı icra takibine borçlunun itiraz etmesi ve takibin durması halinde, alacaklının alacağına kavuşmak için başvurduğu temel hukuki yoldur. Ödenmeyen kira bedelleri, faturalar, ticari mal bedelleri veya borç senetleri için başlatılan ilamsız takiplerde, borçlunun tek bir dilekçeyle yaptığı itiraz takibi durdurur. Bu noktada alacaklı ya icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını ya da genel mahkemede itirazın iptalini talep eder. Bu rehberde itirazın iptali davasının şartlarını, süresini, arabuluculuk zorunluluğunu, icra inkâr tazminatını ve davanın sonuçlarını anlatıyoruz.
İçindekiler
- Erzurum itirazın iptali davası nedir?
- Dava açma süresi: 1 yıl
- Arabuluculuk dava şartı
- İtirazın iptali ile itirazın kaldırılması arasındaki fark
- İcra inkâr tazminatı
- Örnek: Cari hesap alacağında Erzurum itirazın iptali davası
- Görevli ve yetkili mahkeme
- Erzurum itirazın iptali davası açarken izlenecek adımlar
- Dava kazanılırsa ne olur?
- Borçlu açısından itirazın iptali davası
- Erzurum’da sık görülen itirazın iptali davaları
- Erzurum itirazın iptali davası için avukat desteği
- Sıkça sorulan sorular
Erzurum itirazın iptali davası nedir?
İtirazın iptali davası, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 67. maddesinde düzenlenmiştir. İlamsız icra takibinde borçlunun ödeme emrine itiraz etmesiyle duran takibin devam edebilmesi için, alacaklının genel mahkemede açtığı bir alacak davasıdır. Dava kabul edilirse borçlunun itirazı iptal edilir ve takip kaldığı yerden devam eder. Bu nedenle dava, alacağın varlığının tespitini ve durmuş olan icra takibinin yeniden işler hale gelmesini birlikte sağlar.
Bu dava, bir alacak davasının icra takibine bağlı özel bir türüdür. Mahkeme, alacağın varlığını ve miktarını tüm delillerle esastan inceler. Alacaklı; sözleşme, fatura, banka kayıtları, yazışmalar, tanık ve bilirkişi incelemesi gibi her türlü delile dayanabilir. Bu yönüyle itirazın iptali davası, belgeye dayanmayan veya belgesi tartışmalı olan alacaklar için en uygun yoldur.
Dava açma süresi: 1 yıl
Alacaklı, borçlunun itirazının kendisine tebliğinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptali davası açmalıdır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir. Süre geçtikten sonra itirazın iptali davası açılamaz; ancak alacaklı, genel hükümlere göre ayrı bir alacak davası açma hakkını korur. Bu durumda icra inkâr tazminatı gibi itirazın iptali davasına özgü avantajlardan yararlanılamaz ve mevcut takip dosyası da işlemez hale gelir.
Uygulamada itirazın alacaklıya ayrıca tebliğ edilmediği durumlarla da karşılaşılır. Böyle bir durumda alacaklının itirazı dosyayı inceleyerek öğrendiği tarih, sürenin başlangıcı olarak tartışılabilir. Erzurum itirazın iptali davası açmayı düşünen alacaklıların, itiraz tarihini icra dosyasından takip etmeleri ve süreyi son aylara bırakmamaları önerilir.
Arabuluculuk dava şartı
Birçok uyuşmazlık türünde itirazın iptali davası açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur. Ticari uyuşmazlıklarda konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacaklar, tüketici uyuşmazlıkları, kira alacakları ve işçi alacakları bu kapsamdadır. Arabuluculuğa başvurulmadan açılan dava, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilir.
Arabuluculuk sürecinde geçen süre, bir yıllık dava açma süresine eklenmez; kanun gereği arabuluculuk süresince hak düşürücü süreler işlemez. Ancak bu korumadan yararlanmak için arabuluculuk başvurusunun bir yıllık süre içinde yapılması gerekir. Arabuluculuk sürecinin ayrıntıları için Erzurum arabuluculuk rehberimize bakabilirsiniz.
İtirazın iptali ile itirazın kaldırılması arasındaki fark
| Konu | İtirazın iptali (İİK 67) | İtirazın kaldırılması (İİK 68) |
|---|---|---|
| Mahkeme | Genel mahkeme (asliye hukuk, ticaret, tüketici, iş) | İcra mahkemesi |
| Süre | İtirazın tebliğinden itibaren 1 yıl | İtirazın tebliğinden itibaren 6 ay |
| Deliller | Her türlü delil | Kanunda sayılan belgeler (imzası ikrar edilmiş veya noterden onaylı belge, resmi belge vb.) |
| İnceleme | Esastan, kapsamlı | Sınırlı, belge üzerinden |
| Kesin hüküm | Kesin hüküm oluşturur | Kural olarak kesin hüküm oluşturmaz |
Alacaklı elinde borçlunun imzasını kabul ettiği bir belge veya resmi bir belge varsa, daha hızlı sonuç veren itirazın kaldırılması yolunu tercih edebilir. Belge yoksa veya borçlu imzaya da itiraz etmişse, itirazın iptali davası açılması gerekir. Bazı durumlarda alacaklı önce itirazın kaldırılmasını dener, sonuç alamazsa süresi içinde itirazın iptali davası açar.
İcra inkâr tazminatı
İtirazın iptali davasının alacaklı açısından en önemli avantajı icra inkâr tazminatıdır. Borçlunun itirazının haksız olduğu anlaşılır ve dava kabul edilirse, alacaklının talebi üzerine borçlu, alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir.
İcra inkâr tazminatına hükmedilebilmesi için alacağın likit, yani belirli veya belirlenebilir olması gerekir. Borçlunun, alacağın miktarını bilebilecek durumda olması aranır. Alacak miktarı ancak bilirkişi incelemesi veya mahkemenin takdiriyle belirlenebiliyorsa, icra inkâr tazminatı talebi reddedilebilir. Örneğin kira sözleşmesinde belirlenen kira bedeli likit kabul edilirken, kapsamlı bir hesaplama gerektiren tazminat alacakları likit sayılmayabilir.
Buna karşılık dava reddedilir ve alacaklının takibinde haksız ve kötüniyetli olduğu anlaşılırsa, borçlunun talebi üzerine alacaklı da alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkûm edilebilir.
Örnek: Cari hesap alacağında Erzurum itirazın iptali davası
Erzurum’da yapı malzemesi satan bir esnafın, bir müteahhide bir yıl boyunca veresiye mal sattığını ve cari hesapta ödenmemiş bir bakiye kaldığını düşünelim. Esnaf bu bakiye için ilamsız icra takibi başlatır; müteahhit ise “borcum yoktur” diyerek ödeme emrine itiraz eder ve takip durur. Esnafın elinde müteahhidin imzasını taşıyan bir belge bulunmadığından, icra mahkemesinde itirazın kaldırılması yolu sınırlı kalır. Bu nedenle esnaf önce arabulucuya başvurur, anlaşma sağlanamazsa bir yıllık süre içinde asliye ticaret mahkemesinde Erzurum itirazın iptali davası açar. Mahkeme, tarafların ticari defterlerini, faturaları, irsaliyeleri ve banka kayıtlarını bilirkişiye inceletir. Bakiyenin doğru olduğu anlaşılırsa itiraz iptal edilir, takip devam eder ve alacak likit kabul edilirse müteahhit yüzde yirmi icra inkâr tazminatı ödemeye mahkûm edilir. Bu örnek, Erzurum itirazın iptali davası dosyalarında düzenli tutulmuş defter ve fatura kayıtlarının ne kadar belirleyici olduğunu gösterir.
Görevli ve yetkili mahkeme
İtirazın iptali davasında görevli mahkeme, alacağın niteliğine göre belirlenir. Genel alacaklarda asliye hukuk, ticari alacaklarda asliye ticaret, tüketici işlemlerinden doğan alacaklarda tüketici mahkemesi, işçi alacaklarında ise iş mahkemesi görevlidir. Kira alacaklarında sulh hukuk mahkemesi görevlidir. Yetkili mahkeme ise genel yetki kurallarına göre belirlenir; kural olarak davalının yerleşim yeri veya sözleşmenin ifa yeri mahkemesinde dava açılabilir. Borçlunun takipte yetkiye de itiraz ettiği durumlarda, yetki itirazının ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Erzurum itirazın iptali davası açarken izlenecek adımlar
- İtiraz tarihini tespit edin: Borçlunun itiraz dilekçesini ve tebliğ tarihini icra dosyasından öğrenin.
- Arabuluculuk şartını kontrol edin: Uyuşmazlık arabuluculuk kapsamındaysa önce arabulucuya başvurun.
- Delilleri hazırlayın: Sözleşme, fatura, irsaliye, banka kayıtları, cari hesap ekstreleri ve yazışmaları toplayın.
- Görevli ve yetkili mahkemeyi belirleyin: Alacağın niteliğine göre doğru mahkemeyi seçin.
- Dilekçede icra inkâr tazminatını talep edin: Bu talep açıkça yapılmazsa mahkeme kendiliğinden tazminata hükmetmez.
- Harcı yatırın: Dava nispi harca tabidir ve harç, takip konusu alacak üzerinden hesaplanır.
Dava kazanılırsa ne olur?
Mahkeme davayı kabul ederse borçlunun itirazı iptal edilir ve takibin devamına karar verilir. Alacaklı, bu kararla birlikte icra dairesinden takibin devamını talep eder ve borçlunun mallarına, maaşına veya banka hesaplarına haciz uygulanabilir. Hacizler için Erzurum maaş haczi ve Erzurum eve haciz geldi rehberlerimize bakabilirsiniz.
Mahkeme kararının kesinleşmesi beklenmeden de takibe devam edilebilir; ancak icra inkâr tazminatı ve yargılama giderlerine ilişkin kısım kesinleşmeden infaz edilemeyebilir. Karara karşı istinaf ve temyiz yollarına başvurulabilir.
Borçlu açısından itirazın iptali davası
Borçlu açısından itirazın iptali davası, alacağın gerçekten bulunmadığını ispatlamak için bir fırsattır. Borçlu; borcun ödendiğini, zamanaşımına uğradığını, sözleşmenin geçersiz olduğunu veya alacak miktarının fazla olduğunu ileri sürebilir. Haksız bir itiraz, yüzde yirmi oranındaki icra inkâr tazminatı nedeniyle borcu önemli ölçüde artırabileceğinden, itiraz etmeden önce borcun gerçekten tartışmalı olup olmadığının değerlendirilmesi gerekir. Borcun bulunmadığı iddiasında borçlunun kendisi de Erzurum menfi tespit davası açabilir. Erzurum itirazın iptali davası ile menfi tespit davasının birlikte açılması halinde davalar birleştirilebilir.
Erzurum’da sık görülen itirazın iptali davaları
Erzurum itirazın iptali davası dosyalarının önemli bir bölümü; ödenmeyen kira bedelleri, esnaflar arasındaki mal satışından doğan cari hesap alacakları, inşaat ve taşeron sözleşmelerinden doğan hakediş alacakları ve site aidat borçlarından oluşur. Özellikle kış aylarında artan yakıt ve inşaat malzemesi satışlarında veresiye ilişkilerinden kaynaklanan cari hesap alacakları, ticari defter kayıtları ve faturalarla ispat edilir. Kira alacakları için açılacak takip ve tahliye süreçlerini ayrıca ele alacağız.
Erzurum itirazın iptali davası için avukat desteği
İtirazın iptali davasında bir yıllık sürenin ve arabuluculuk şartının takibi, alacağın likit olup olmadığının değerlendirilmesi, delillerin doğru sunulması ve icra inkâr tazminatı talebi, davanın sonucunu ve elde edilecek tutarı doğrudan belirler. Av. Mustafa Çağrı Köse olarak Erzurum itirazın iptali davası ve itirazın kaldırılması süreçlerinde alacaklı ve borçlu vekilliği yapıyoruz. İcra hukukundaki çalışmalarımız için Erzurum icra avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Erzurum itirazın iptali davası süresi ne kadar?
Dava, borçlunun itirazının alacaklıya tebliğinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır. Arabuluculuk sürecinde geçen süre bu süreye dahil edilmez.
İcra inkâr tazminatı nedir?
Borçlunun haksız itirazı nedeniyle, alacaklının talebi üzerine alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere borçlu aleyhine hükmedilen tazminattır. Alacağın likit olması gerekir.
İtirazın iptali davası için arabuluculuk zorunlu mu?
Ticari, tüketici, kira ve işçi alacakları gibi birçok uyuşmazlıkta dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
İtirazın iptali ile itirazın kaldırılması arasındaki fark nedir?
İtirazın iptali genel mahkemede, her türlü delille ve bir yıl içinde açılır. İtirazın kaldırılması ise icra mahkemesinde, kanunda sayılan belgelere dayanılarak ve altı ay içinde istenir.
Bir yıllık süre geçerse ne olur?
İtirazın iptali davası açılamaz; ancak alacaklı genel hükümlere göre alacak davası açabilir. Bu durumda icra inkâr tazminatı talep edilemez.
İtirazın iptali davası kazanılırsa takip devam eder mi?
Evet. İtiraz iptal edilir ve takip kaldığı yerden devam eder; alacaklı haciz işlemlerine başlayabilir. Borçlunun karara karşı kanun yoluna başvurması, kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz.
Önemli not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın koşulları farklıdır. Erzurum itirazın iptali davası için Erzurum icra avukatı sayfamıza göz atabilir, randevu alabilir veya 0533 592 96 21 numarasından arayıp WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.