Yakutiye · Erzurum Avukat MUSTAFA ÇAĞRI KÖSE

Erzurum kat karşılığı inşaat sözleşmesi, arsa sahibinin arsasının bir kısmını müteahhide devretmesi karşılığında müteahhidin o arsa üzerine bina yapıp bağımsız bölümlerin bir kısmını arsa sahibine teslim ettiği sözleşmedir. Şehrin yenilenen mahallelerinde eski müstakil evlerin ve boş arsaların büyük kısmı bu yöntemle apartmana dönüşür. Doğru kurulmuş bir sözleşme hem arsa sahibini hem müteahhidi korur; eksik veya şekle aykırı bir sözleşme ise yarım kalmış binalara, yıllarca süren davalara ve tapuları devredilmiş ama dairesini alamamış arsa sahiplerine yol açar. Bu rehberde sözleşmenin şekil şartını, mutlaka yer alması gereken 10 maddeyi, müteahhidin gecikmesi ve işi bırakması halinde başvurulacak yolları anlatıyoruz.

Erzurum kat karşılığı inşaat sözleşmesi rehberi - Av. Mustafa Çağrı Köse

İçindekiler

Erzurum kat karşılığı inşaat sözleşmesi nedir?

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi olarak da bilinen bu sözleşme, iki ayrı sözleşmenin birleşiminden oluşur: müteahhidin binayı yapma borcunu düzenleyen eser sözleşmesi ve arsa sahibinin müteahhide arsa payı devretme borcunu düzenleyen taşınmaz satış vaadi. Eser sözleşmesine ilişkin kurallar 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Sözleşme, taraflara karşılıklı borçlar yükler: müteahhit binayı projeye, ruhsata ve sözleşmeye uygun olarak zamanında yapıp teslim etmekle; arsa sahibi ise kararlaştırılan arsa paylarını müteahhide devretmekle yükümlüdür.

Şekil şartı: sözleşme noterde yapılmalı

Kat karşılığı inşaat sözleşmesi, arsa payının devrini taahhüt ettiğinden taşınmaz satış vaadi niteliği taşır. Bu nedenle sözleşmenin geçerli olabilmesi için noterde düzenleme şeklinde yapılması gerekir. Taraflar arasında adi yazılı şekilde, yani kendi aralarında imzalanan bir sözleşme kural olarak geçersizdir. Yargıtay uygulamasına göre, şekle aykırı bir sözleşmede tarafların edimlerini büyük ölçüde yerine getirmiş olması halinde şekil eksikliğinin ileri sürülmesi bazı durumlarda hakkın kötüye kullanılması sayılabilir; ancak bu istisnaya güvenerek sözleşme yapmak büyük risk taşır. Erzurum kat karşılığı inşaat sözleşmesi imzalamadan önce taslağın noterde düzenleme şeklinde hazırlatılması, uyuşmazlıkların önemli bir kısmını baştan önler.

Sözleşmede mutlaka olması gereken 10 madde

  1. Taşınmazın ve tarafların tam bilgileri: Ada, parsel, yüzölçümü, imar durumu ve tüm malikler. Hisseli arsalarda tüm paydaşların sözleşmeye katılması gerekir.
  2. Paylaşım oranı ve bağımsız bölümlerin belirlenmesi: Hangi dairelerin veya dükkânların arsa sahibine, hangilerinin müteahhide kalacağı kat, cephe ve numarasıyla belirtilmelidir. Yalnızca yüzde olarak oran yazmak, sonradan “kötü daireler bana kaldı” uyuşmazlığına yol açar.
  3. Proje ve teknik şartname: Kullanılacak malzemelerin markası, kalitesi, ısı yalıtımı, pencere, kapı, mutfak ve banyo malzemeleri ayrıntılı olarak yazılmalıdır. Erzurum’un sert iklimi düşünüldüğünde yalıtım, doğalgaz tesisatı ve çatı detayları özellikle önemlidir.
  4. Başlama ve teslim süreleri: Ruhsatın alınması, inşaata başlama ve anahtar teslim tarihleri açıkça belirlenmelidir. Kış aylarında inşaat yapılamayan dönemlerin süreye etkisi de sözleşmede düzenlenmelidir.
  5. Gecikme tazminatı: Teslimde gecikilen her ay için müteahhidin ödeyeceği tutar, yani cezai şart veya kira kaybı tazminatı belirlenmelidir.
  6. Tapu devrinin aşamalara bağlanması: Müteahhide düşen arsa payları tek seferde değil, inşaatın ilerleme seviyesine göre kademeli olarak devredilmelidir. Örneğin kaba inşaat bitiminde bir kısmı, yapı kullanma izin belgesi alındığında kalanı devredilebilir.
  7. Teminat: Müteahhidin işi yarıda bırakma riskine karşı banka teminat mektubu veya müteahhide kalacak bazı bağımsız bölümlerin tapularının teslime kadar arsa sahibinde tutulması kararlaştırılabilir.
  8. Kira yardımı: İnşaat süresince arsa sahibinin barınma gideri için müteahhidin ödeyeceği kira yardımı belirlenmelidir.
  9. Ruhsat, iskân ve masraflar: Ruhsat, yapı denetim, iskân, harç ve abonelik masraflarının kime ait olduğu açıkça yazılmalıdır.
  10. Fesih ve uyuşmazlık hükümleri: Müteahhidin belirli bir süre işe başlamaması veya işi bırakması halinde sözleşmenin feshi, yapılan imalatın akıbeti ve yetkili mahkeme düzenlenmelidir.

Müteahhit seçerken nelere dikkat edilmeli?

Erzurum kat karşılığı inşaat sözleşmesi ne kadar iyi hazırlanırsa hazırlansın, güvenilir olmayan bir müteahhitle yapılan iş risklidir. Sözleşme öncesinde müteahhidin daha önce tamamladığı projeler yerinde görülmeli, bu projelerdeki kat malikleriyle görüşülmeli, müteahhidin vergi ve SGK borcu, hakkında açılmış icra takipleri ve davalar araştırılmalıdır. Erzurum kat karşılığı inşaat sözleşmesi imzalanmadan önce müteahhidin yapı müteahhitliği yetki belgesinin bulunup bulunmadığı da kontrol edilmelidir. Birden fazla müteahhitten teklif alınması ve tekliflerin yalnızca paylaşım oranına göre değil, malzeme kalitesi ve teslim süresine göre de karşılaştırılması önerilir.

Müteahhit teslimde gecikirse

Müteahhit sözleşmede kararlaştırılan teslim tarihinde bağımsız bölümleri teslim etmezse temerrüde düşer. Arsa sahibi bu durumda sözleşmede kararlaştırılmışsa gecikme cezasını, kararlaştırılmamışsa gecikme süresince yoksun kaldığı kira gelirini, yani kira kaybını isteyebilir. Kira kaybı, bilirkişi tarafından teslim edilmesi gereken bağımsız bölümlerin emsal kira bedelleri üzerinden hesaplanır. Arsa sahibi ayrıca müteahhide uygun bir süre vererek ifayı isteyebilir veya koşulları varsa sözleşmeden dönebilir. Gecikme cezasının, teslim sırasında ihtirazi kayıt konulmadan bağımsız bölümlerin teslim alınması halinde istenemeyebileceği unutulmamalıdır. Bu nedenle Erzurum kat karşılığı inşaat sözleşmesi kapsamında teslim alırken, gecikme cezasına ilişkin hakların saklı tutulduğu yazılı olarak belirtilmelidir.

Müteahhit işi yarıda bırakırsa: fesih

Müteahhidin inşaatı uzun süre durdurması, işi bırakması veya sözleşmeye aykırı şekilde yapması halinde arsa sahibi, müteahhidi temerrüde düşürerek sözleşmeden dönebilir. Dönmenin sonuçları, inşaatın geldiği seviyeye göre değişir. Yargıtay uygulamasına göre inşaat düşük bir seviyede kalmışsa sözleşme geriye etkili olarak feshedilir; bu durumda müteahhide devredilmiş tapular iade edilir ve müteahhit, yaptığı imalatın bedelini ancak sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre isteyebilir. İnşaat önemli ölçüde tamamlanmışsa ise sözleşmenin ileriye etkili olarak feshi ve müteahhidin yaptığı iş oranında pay alması gündeme gelebilir. Hangi tür feshin uygulanacağı, keşif ve bilirkişi incelemesiyle belirlenen inşaat seviyesine bağlıdır. Yargıtay uygulamasında bu seviye çoğu zaman yüzde doksan civarı bir eşik üzerinden tartışılır.

Müteahhidin sattığı dairelerin alıcıları

Müteahhitler genellikle kendilerine düşen bağımsız bölümleri inşaat devam ederken üçüncü kişilere satar. Müteahhit işi yarıda bırakırsa, bu alıcılar ile arsa sahipleri arasında ciddi uyuşmazlıklar doğar. Alıcılar, müteahhidin arsa sahibinden alacağı tapuları talep ederken, arsa sahipleri sözleşmenin feshini isteyebilir. Yargıtay uygulamasına göre alıcıların arsa sahibine karşı hakları, müteahhidin inşaatı tamamladığı oranla sınırlı olabilir. Bu tür karmaşık dosyalarda tapu kayıtlarına tedbir konulması ve tüm tarafların hak durumunun birlikte değerlendirilmesi gerekir. Tapu iptali talepleri için Erzurum tapu iptal ve tescil davası rehberimize bakabilirsiniz.

Erzurum kat karşılığı inşaat sözleşmesi ve ayıplı işler

Teslim edilen dairelerde projeye aykırılık, eksik imalat, düşük kaliteli malzeme, nem, yalıtım eksikliği veya çatlak gibi ayıplar varsa arsa sahibi, eksik ve ayıplı işlerin bedelini, ayıplı işin giderilmesini veya bedelden indirim isteyebilir. Ayıpların teslimden sonra makul süre içinde müteahhide bildirilmesi gerekir; gizli ayıplar ise ortaya çıktıktan sonra derhal bildirilmelidir. Bildirimin noter aracılığıyla yapılması ispat açısından yararlıdır. Erzurum’da kış aylarında ortaya çıkan ısı yalıtımı, çatı ve doğalgaz tesisatı sorunları, teslimden sonra ortaya çıkan en sık ayıplardandır.

Görevli mahkeme ve dava süreci

Kat karşılığı inşaat sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklar kural olarak asliye hukuk mahkemesinde görülür. Ancak arsa sahibinin tüketici sayıldığı bazı durumlarda tüketici mahkemesinin, her iki tarafın da tacir olduğu durumlarda ise asliye ticaret mahkemesinin görevli olması gündeme gelebilir; ticari davalarda dava şartı arabuluculuk da uygulanabilir. Davalarda keşif ve inşaat mühendisi bilirkişi incelemesi esastır. Dava açılmadan önce inşaatın mevcut durumunun mahkeme aracılığıyla delil tespitiyle belgelenmesi, özellikle müteahhidin işi bıraktığı durumlarda büyük önem taşır. Arabuluculuk hakkında bilgi için Erzurum arabuluculuk rehberimize bakabilirsiniz.

Örnek: Yarım kalan apartman

Erzurum Palandöken’de müstakil evini yıkıp yerine apartman yaptırmak isteyen bir arsa sahibinin, noterde düzenlenen bir sözleşmeyle müteahhide arsa payının yüzde ellisini devretmeyi kabul ettiğini düşünelim. Sözleşmede tapuların tamamının ruhsat alındığında devredileceği yazılıdır. Müteahhit tapuları aldıktan sonra kaba inşaatın yarısında işi bırakır ve kendine düşen daireleri satmaya başlar. Arsa sahibi, müteahhide noter ihtarnamesiyle süre verir, süre sonunda sözleşmeden döndüğünü bildirir ve tapu iptali ile tescil davası açarak tapulara tedbir koydurur. Bilirkişi, inşaatın düşük seviyede kaldığını tespit ederse mahkeme geriye etkili fesih nedeniyle tapuların arsa sahibine iadesine karar verebilir. Tapuların kademeli devri kararlaştırılmış olsaydı, arsa sahibi bu riskle hiç karşılaşmayacaktı. Bu örnek, Erzurum kat karşılığı inşaat sözleşmesi hazırlanırken tapu devri maddesinin ne kadar önemli olduğunu gösterir.

Erzurum kat karşılığı inşaat sözleşmesi için avukat desteği

Sözleşmenin noterde ve eksiksiz hazırlanması, paylaşımın ve teknik şartnamenin ayrıntılı yazılması, tapu devrinin aşamalara bağlanması ve teminat alınması, arsa sahibinin en önemli güvenceleridir. Uyuşmazlık çıktığında ise doğru ihtarname, delil tespiti ve tedbir kararı belirleyicidir. Av. Mustafa Çağrı Köse olarak Erzurum kat karşılığı inşaat sözleşmesi hazırlığı, gecikme tazminatı, fesih ve tapu davalarında müvekkillerimize destek sağlıyoruz. Hisseli arsalarda paydaşlar arasındaki ilişki için Erzurum önalım hakkı rehberimize de bakabilirsiniz. Randevu için randevu sayfamızı kullanabilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Erzurum kat karşılığı inşaat sözleşmesi noterde mi yapılmalı?

Evet. Sözleşme arsa payı devrini taahhüt ettiğinden noterde düzenleme şeklinde yapılmalıdır; adi yazılı sözleşme kural olarak geçersizdir.

Müteahhit daireleri geç teslim ederse ne isteyebilirim?

Sözleşmede kararlaştırılan gecikme cezasını veya kararlaştırılmamışsa gecikme süresince yoksun kaldığınız kira gelirini isteyebilirsiniz.

Müteahhit işi bıraktı, tapuları geri alabilir miyim?

Sözleşmeden dönerek tapu iptali ve tescil davası açabilirsiniz. Sonuç, inşaatın geldiği seviyeye ve sözleşme hükümlerine göre değişir.

Arsa payının tamamını baştan devretmek doğru mu?

Riskli bir uygulamadır. Tapuların inşaat seviyesine göre kademeli olarak devredilmesi arsa sahibini korur.

Teslim edilen dairede ayıp çıkarsa ne yapmalıyım?

Ayıbı müteahhide derhal ve tercihen noter aracılığıyla bildirmeli, ardından ayıbın giderilmesini, bedel indirimini veya eksik işlerin bedelini talep etmelisiniz.

Hisseli arsada kat karşılığı sözleşme yapılabilir mi?

Evet; ancak tüm paydaşların sözleşmeye katılması gerekir. Paydaşlardan biri katılmazsa sözleşmenin uygulanması ciddi şekilde zorlaşır.

Önemli not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın koşulları farklıdır. Erzurum kat karşılığı inşaat sözleşmesi için randevu alabilir veya 0533 592 96 21 numarasından arayıp WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir