Erzurum iş kazası tazminatı, işyerinde veya işle bağlantılı bir olay sonucunda yaralanan işçinin ya da hayatını kaybeden işçinin yakınlarının, işverenden ve SGK’dan alabileceği ödemelerin tamamını kapsar. Şantiyede düşme, makineye kaptırma, işe giderken servis aracının kaza yapması gibi olaylar iş kazası sayılır ve işçiye hem SGK’dan gelir hem de işverenden maddi ve manevi tazminat hakkı doğurur. Bu rehberde iş kazasının ne olduğunu, hangi tazminatların istenebileceğini, kusur oranının nasıl belirlendiğini ve Erzurum’da dava sürecinin nasıl işlediğini anlatıyoruz.
İçindekiler
- Erzurum iş kazası tazminatı için önce: iş kazası nedir?
- İş kazası tazminatı türleri
- İş kazasında kusur nasıl belirlenir?
- Erzurum iş kazası tazminatı davası nasıl açılır?
- İş kazası tazminatında zamanaşımı
- Ceza soruşturması ve tazminat davası ilişkisi
- Erzurum’da iş kazalarının sık görüldüğü alanlar
- İş kazası geçiren işçi işten çıkarılabilir mi?
- Erzurum iş kazası tazminatı için avukat desteği
- Sıkça sorulan sorular
Erzurum iş kazası tazminatı için önce: iş kazası nedir?
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. maddesine göre aşağıdaki durumlardan birinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hale getiren olay iş kazasıdır:
- Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
- İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle, işyeri dışında da olsa,
- Sigortalının görevli olarak işyeri dışına gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
- Emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
- Sigortalının işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında.
Bu tanım geniştir. Örneğin iş yerinde mola sırasında merdivenden düşmek, işveren adına bankaya giderken trafik kazası geçirmek veya şirket servisinin buzlanma nedeniyle devrilmesi de iş kazası sayılır.
Kaza sonrası ilk yapılması gerekenler
- Tedavi ve rapor: Hastaneye başvurun ve kaza nedeniyle tedavi gördüğünüzü belgeleyin. Rapordaki “iş kazası” ibaresine dikkat edin.
- Bildirimi takip edin: İşveren kazayı kolluğa hemen, SGK’ya ise kazadan sonraki 3 iş günü içinde bildirmek zorundadır. e-Devlet’ten bildirimin yapılıp yapılmadığını kontrol edin.
- Delilleri koruyun: Kaza yerinin fotoğraflarını, tanıkların isimlerini ve varsa kamera kayıtlarını kayıt altına alın.
- Tutanağa dikkat edin: İşverenin hazırladığı kaza tutanağını okumadan imzalamayın; kaza anlatımı sonraki kusur tespitinde önemlidir.
İş kazası tazminatı türleri
İş kazasında işçinin hakları iki ayrı kaynaktan gelir: SGK’nın yaptığı sigorta ödemeleri ve işverenden istenen tazminatlar. Erzurum iş kazası tazminatı hesabında bu ikisinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.
1. SGK’dan alınan ödemeler
- Geçici iş göremezlik ödeneği: Kaza nedeniyle çalışamadığınız ve raporlu olduğunuz günler için ödenir.
- Sürekli iş göremezlik geliri: SGK sağlık kurulunca meslekte kazanma gücünüzün en az yüzde 10 oranında kaybedildiği belirlenirse size ömür boyu gelir bağlanır.
- Ölüm geliri ve cenaze ödeneği: Kaza ölümle sonuçlanırsa eş, çocuklar ve şartları varsa anne-babaya gelir bağlanır.
2. İşverenden istenen maddi tazminat
SGK’nın ödediği gelirler işçinin zararının tamamını karşılamaz. Aradaki fark işverenden maddi tazminat olarak istenir. Maddi tazminat kalemleri şunlardır:
- Sürekli iş göremezlik tazminatı: Maluliyet nedeniyle ömür boyu uğranılacak kazanç kaybı. Hesaplamada işçinin yaşı, ücreti, maluliyet oranı ve kusur durumu dikkate alınır; SGK’nın bağladığı gelirin peşin sermaye değeri düşülür.
- Geçici iş göremezlik zararı: İyileşme süresince oluşan ve SGK ödeneğiyle karşılanmayan kayıp.
- Tedavi giderleri: SGK tarafından karşılanmayan tedavi, ilaç, protez ve bakım giderleri.
- Destekten yoksun kalma tazminatı: Kazada hayatını kaybeden işçinin bakmakla yükümlü olduğu eş, çocuk ve anne-babanın uğradığı destek kaybı.
Maddi tazminat hesaplanırken işçinin kazadan önceki gerçek ücreti esas alınır. Bu nedenle sigortada asgari ücretle gösterilen ama daha yüksek ücret alan işçilerin gerçek ücretlerini tanık, banka kaydı ve emsal ücret araştırmasıyla ispat etmesi, Erzurum iş kazası tazminatı miktarını belirgin şekilde artırır. Hesaplamada işçinin aktif çalışma süresinin yanında emeklilik sonrası dönem de dikkate alınır.
3. Manevi tazminat
Kazada yaralanan işçi, yaşadığı acı ve elem nedeniyle işverenden manevi tazminat isteyebilir. İşçinin ölümü veya ağır yaralanması halinde eşi, çocukları, anne-babası ve kardeşleri de kendi adlarına manevi tazminat talep edebilir. Manevi tazminatın miktarını; yaralanmanın ağırlığı, kusur oranları ve tarafların ekonomik durumu belirler.
İş kazasında kusur nasıl belirlenir?
İşveren, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu gereğince işyerinde her türlü önlemi almak, risk değerlendirmesi yapmak, işçiye eğitim vermek ve koruyucu ekipman sağlamak zorundadır. Bu yükümlülüklerden birine uyulmaması işverenin kusurunu oluşturur.
Davada mahkeme, kazanın nasıl olduğunu ve tarafların kusur oranlarını iş güvenliği uzmanı ile alanında uzman bilirkişilerden oluşan bir heyete inceletir. İşçinin de kusuru varsa (örneğin baret takmamışsa veya talimata aykırı davranmışsa) tazminattan bu oranda indirim yapılır. Ancak işveren, işçinin koruyucu ekipman kullanıp kullanmadığını denetlemekle de yükümlü olduğundan, işçinin kusuru çoğu zaman işverenin kusurunu ortadan kaldırmaz.
Erzurum iş kazası tazminatı davası nasıl açılır?
İş kazası tazminat davasının diğer işçilik alacaklarından önemli bir farkı vardır: iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında zorunlu arabuluculuk şartı yoktur. Bu davalar doğrudan iş mahkemesinde açılabilir. Erzurum iş kazası tazminatı davası süreci şöyle ilerler:
- Delillerin toplanması: Kaza tutanağı, SGK bildirimi, hastane kayıtları, varsa savcılık soruşturma dosyası ve tanık bilgileri bir araya getirilir.
- Maluliyet oranının belirlenmesi: SGK sağlık kurulunun belirlediği oran esas alınır. Orana itiraz edilirse mahkeme Adli Tıp Kurumu’ndan rapor alabilir.
- Dava: Dava, işverenin yerleşim yerindeki veya kazanın meydana geldiği yerdeki iş mahkemesinde açılır. Erzurum’daki kazalar için görevli mahkeme Erzurum İş Mahkemesi’dir.
- Kusur ve hesap bilirkişisi: Önce kusur raporu alınır, ardından aktüerya bilirkişisi tazminat miktarını hesaplar.
- Karar ve kanun yolu: Kararın ardından istinaf ve şartları varsa temyiz yolu açıktır.
İş kazası tespit davası
SGK veya işveren olayın iş kazası olduğunu kabul etmiyorsa, önce işçinin SGK’ya başvurması, sonuç alınamazsa SGK ve işvereni birlikte hasım göstererek iş kazası tespit davası açması gerekir. Sigortasız çalışan işçiler de bu yolla hem iş kazasının hem de çalışma süresinin tespitini isteyebilir. Sigortasız işçi iş kazası geçirse bile SGK ödemeleri yapar ve bunları işverene rücu eder.
İş kazası tazminatında zamanaşımı
İşverene karşı açılacak iş kazası tazminat davalarında zamanaşımı süresi 10 yıldır. Yargıtay’a göre süre, zararın kesin olarak öğrenildiği tarihten başlar; yaralanmalarda bu tarih çoğu zaman maluliyet oranının kesinleştiği tarihtir. Olay aynı zamanda suç oluşturuyorsa ve ceza zamanaşımı daha uzunsa, daha uzun olan ceza zamanaşımı uygulanır.
Süre uzun görünse de delillerin zamanla kaybolması, tanıklara ulaşılamaması ve kamera kayıtlarının silinmesi nedeniyle Erzurum iş kazası tazminatı davasını geciktirmemek gerekir.
Ceza soruşturması ve tazminat davası ilişkisi
Ağır yaralanma veya ölümle sonuçlanan iş kazalarında Cumhuriyet savcılığı, işveren, işveren vekili ve iş güvenliği uzmanı hakkında taksirle yaralama veya taksirle öldürme suçlarından soruşturma başlatır. Ceza dosyasındaki bilirkişi raporu ve tanık ifadeleri, tazminat davasında önemli delil olur. Ancak ceza mahkemesinin kusur belirlemesi tazminat mahkemesini bağlamaz; tazminat davasında kusur ayrıca incelenir.
Erzurum’da iş kazalarının sık görüldüğü alanlar
Erzurum iş kazası tazminatı dosyalarının önemli kısmı şu sektörlerden gelir:
- İnşaat ve şantiyeler: Yüksekten düşme, iskele çökmesi ve malzeme düşmesi en sık görülen kazalardır. Kış öncesi işleri yetiştirme baskısıyla yoğun çalışılan aylarda kazalar artar.
- Buzlanma ve servis kazaları: Erzurum’un uzun ve sert kışında işverence sağlanan servis araçlarının buzlanma nedeniyle yaptığı kazalar iş kazası sayılır. Bu durumda trafik sigortası ile SGK ve işveren sorumluluğu birlikte değerlendirilir; trafik boyutu için Erzurum trafik kazası avukatı sayfamıza da bakabilirsiniz.
- Kayak merkezi ve otel çalışanları: Palandöken’deki tesislerde teleferik, pist bakımı ve mutfak işlerinde yaşanan kazalar.
- Tarım ve hayvancılık: Traktör devrilmesi ve makine kaptırma kazaları. Tarımda kayıt dışı çalışma yaygın olduğu için tespit davası sık gündeme gelir.
- Fabrika ve atölyeler: Pres, testere ve taşıma makinelerinde uzuv kaybına yol açan kazalar.
İş kazası geçiren işçi işten çıkarılabilir mi?
İş kazası nedeniyle raporlu olan işçinin iş sözleşmesi, bildirim süresine altı hafta eklenerek bulunan süre dolmadan, devamsızlık gerekçesiyle feshedilemez. Kaza nedeniyle eski işini yapamayacak hale gelen işçiye işveren, varsa uygun başka bir iş vermelidir. İş kazasında işverenin önlem almaması ayrıca işçiye haklı nedenle fesih imkânı da verebilir.
Erzurum iş kazası tazminatı için avukat desteği
İş kazası tazminat davaları; maluliyet oranı, kusur raporu ve aktüerya hesabı nedeniyle teknik ve uzun süren davalardır. Kusur raporuna zamanında ve gerekçeli itiraz edilmesi tazminat miktarını doğrudan değiştirir. Av. Mustafa Çağrı Köse olarak Erzurum iş kazası tazminatı ve iş kazası tespit davalarını Erzurum’un tüm ilçelerinde ve çevre illerde takip ediyoruz. Çalışmalarımız için Erzurum iş hukuku avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Erzurum iş kazası tazminatı davası için arabulucuya gitmek gerekir mi?
Hayır. İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları zorunlu arabuluculuk kapsamında değildir. Dava doğrudan Erzurum İş Mahkemesi’nde açılabilir.
İş kazası tazminatı ne kadar sürede alınır?
Bilirkişi incelemeleri nedeniyle iş kazası tazminat davaları genellikle diğer işçilik davalarından uzun sürer. Süre, maluliyet raporu ve kusur incelemesinin ne kadar sürdüğüne göre değişir.
İş kazasında zamanaşımı kaç yıldır?
İşverene karşı tazminat davasında zamanaşımı 10 yıldır ve zararın kesin olarak öğrenildiği tarihten başlar. Olay suç oluşturuyorsa daha uzun olan ceza zamanaşımı uygulanabilir.
Kendi kusurumla iş kazası geçirdiysem tazminat alabilir miyim?
Evet, kusurunuz oranında indirim yapılarak tazminat alabilirsiniz. İşveren önlem alma ve denetleme yükümlülüğünü yerine getirmediyse kusurun büyük kısmı çoğu zaman işverene yüklenir. SGK ödemeleri ise kusurdan bağımsız olarak yapılır.
Sigortasız çalışırken iş kazası geçirirsem ne olur?
Sigortasız çalışan işçi de iş kazası geçirdiğinde SGK ödemelerinden yararlanır. SGK bu ödemeleri işverene rücu eder. Çalışmanın ve kazanın tespiti için tespit davası açmak gerekebilir.
Önemli not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her kaza dosyasının koşulları farklıdır ve delillerin erken toplanması sonucu doğrudan etkiler. Erzurum iş kazası tazminatı için Erzurum iş hukuku avukatı sayfamıza göz atabilir, randevu alabilir veya 0533 592 96 21 numarasından arayıp WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.