Erzurum nafakanın kaldırılması davası, boşanmadan sonra nafaka ödemeye devam eden kişinin, nafakayı sona erdirmek için Erzurum Aile Mahkemesi’nde açtığı davadır. Nafaka kararları kalıcı görünse de, kararın verildiği tarihten sonra değişen koşullar nafakanın tamamen kaldırılmasını veya azaltılmasını haklı kılabilir. Bu rehberde nafakanın kendiliğinden sona erdiği halleri, mahkeme kararıyla kaldırılmasını sağlayan altı sebebi, bu sebeplerin nasıl ispatlandığını ve dava sürecini nafaka yükümlüsü açısından anlatıyoruz.

İçindekiler
- Erzurum nafakanın kaldırılması davası nedir?
- Nafakanın kendiliğinden sona erdiği haller
- Erzurum nafakanın kaldırılması davası: 6 sebep
- Ödenmiş nafaka geri istenebilir mi?
- Kaldırma sebepleri nasıl ispatlanır?
- Erzurum nafakanın kaldırılması davası nasıl açılır?
- Nafaka alacaklısı açısından savunma
- Nafaka azaltma mı, kaldırma mı?
- Erzurum nafakanın kaldırılması davası dosyalarında sık görülen durumlar
- Erzurum nafakanın kaldırılması davası için avukat desteği
- Sıkça sorulan sorular
Erzurum nafakanın kaldırılması davası nedir?
Nafakanın kaldırılması davası, nafaka yükümlüsünün nafaka ödeme borcunu sona erdirmek için açtığı davadır. Dayanağı, Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesidir. Bu maddeye göre yoksulluk nafakası bazı hallerde kendiliğinden sona erer, bazı hallerde ise ancak mahkeme kararıyla kaldırılabilir. Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi halinde nafakanın azaltılması da istenebilir.
Bu dava en çok yoksulluk nafakası için açılır. Çocuk için ödenen iştirak nafakası ise çocuğun ergin olmasıyla kendiliğinden sona erer veya velayetin değişmesi gibi durumlarda yeniden düzenlenir. Nafakanın şartlarını Erzurum yoksulluk nafakası rehberimizde, çocuk nafakasını ise Erzurum iştirak nafakası rehberimizde anlattık.
Nafakanın kendiliğinden sona erdiği haller
Aşağıdaki durumlarda nafaka, mahkeme kararına gerek olmadan kanun gereği kendiliğinden sona erer:
- Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi: Yoksulluk nafakası alan eş resmi nikâhla evlendiği anda nafaka hakkı sona erer.
- Taraflardan birinin ölümü: Nafaka alacaklısının veya yükümlüsünün ölümüyle nafaka borcu sona erer; gelecek aylar için mirasçılara geçmez.
- Çocuğun ergin olması: İştirak nafakası, çocuğun 18 yaşını doldurmasıyla kendiliğinden sona erer.
Bu hallerde ayrıca dava açmaya gerek olmasa da, nafaka alacaklısı sona ermeden sonraki dönem için icra takibi başlatırsa yükümlünün icra mahkemesine başvurarak takibe itiraz etmesi gerekir. Bu nedenle sona erme halini belgeleyen evlilik kaydı, ölüm kaydı veya nüfus kayıt örneği saklanmalıdır.
Erzurum nafakanın kaldırılması davası: 6 sebep
| Sebep | Sonuç |
|---|---|
| 1. Nafaka alacaklısının fiilen evli gibi yaşaması | Kaldırma |
| 2. Nafaka alacaklısının yoksulluğunun ortadan kalkması | Kaldırma |
| 3. Nafaka alacaklısının haysiyetsiz hayat sürmesi | Kaldırma |
| 4. Velayetin değişmesi (iştirak nafakası) | Kaldırma veya yükümlülüğün yer değiştirmesi |
| 5. Nafaka yükümlüsünün ödeme gücünün ciddi şekilde azalması | Azaltma, istisnai olarak kaldırma |
| 6. Hakkaniyetin gerektirmesi | Azaltma veya kaldırma |
1. Fiilen evli gibi yaşama
Nafaka alacaklısının, nafakayı kaybetmemek için resmi nikâh yapmadan başka biriyle evliymiş gibi sürekli birlikte yaşaması, uygulamada en sık ileri sürülen kaldırma sebebidir. Mahkeme; aynı evde birlikte yaşanıp yaşanmadığını, ortak bir hayatın kurulup kurulmadığını, çevrenin bu kişileri çift olarak tanıyıp tanımadığını ve birlikte çocuk sahibi olunup olunmadığını değerlendirir. Ara sıra yapılan görüşmeler veya duygusal bir ilişki tek başına yeterli değildir.
2. Yoksulluğun ortadan kalkması
Nafaka alacaklısının düzenli ve yeterli gelir getiren bir işe girmesi, emekli olması, önemli bir miras veya malvarlığı edinmesi gibi durumlarda yoksulluk ortadan kalkmış olabilir. Mahkeme, alacaklının yeni gelirinin zorunlu ihtiyaçlarını karşılayıp karşılamadığına bakar. Gelir yeterli değilse nafaka tamamen kaldırılmak yerine azaltılabilir.
3. Haysiyetsiz hayat sürme
Nafaka alacaklısının toplumun genel ahlak anlayışına aykırı, onur kırıcı bir yaşam sürmesi de kaldırma sebebidir. Bu sebep, somut olaylarla ve güçlü delillerle ispat edilmelidir. Genel nitelikteki iddialar ve söylentiler, nafakanın kaldırılması için yeterli kabul edilmez.
4. Velayetin değişmesi
Çocuk, iştirak nafakası ödeyen ebeveynin yanına taşınır ve velayet ona verilirse, eski velayet sahibine ödenen iştirak nafakasının kaldırılması gerekir. Bu durumda yeni velayet sahibi, gerekirse diğer ebeveynden iştirak nafakası isteyebilir. Velayetin değiştirilmesi sürecini Erzurum velayet davası rehberimizde anlattık.
5. Yükümlünün ödeme gücünün azalması
Nafaka yükümlüsünün işini kaybetmesi, gelirinin ciddi şekilde düşmesi, ağır bir hastalığa yakalanması veya yeniden evlenip yeni bir çocuk sahibi olması gibi durumlar genellikle nafakanın azaltılmasını haklı kılar. Yükümlünün kendi zorunlu geçimini dahi sağlayamaz hale geldiği istisnai durumlarda nafakanın kaldırılması da gündeme gelebilir. Ancak yükümlünün kendi isteğiyle işten ayrılması veya gelirini gizlemesi bu sonucu doğurmaz.
6. Hakkaniyet
Kanun, tarafların durumunun değişmesi halinde hakkaniyete göre nafakanın azaltılmasına veya kaldırılmasına imkân tanır. Uzun yıllardır nafaka ödendiği ve alacaklının çalışma imkânı bulunduğu halde çalışmadığı durumlar, mahkemeler tarafından bu kapsamda değerlendirilebilir.
Ödenmiş nafaka geri istenebilir mi?
Nafaka alacaklısının yeniden evlendiğini veya fiilen evli gibi yaşadığını yükümlüye bildirmediği ve bu dönemde nafaka almaya devam ettiği durumlar uygulamada sık görülür. Resmi evlilikle nafaka kendiliğinden sona erdiği için, evlilik tarihinden sonra ödenen nafaka sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istenebilir. Fiilen evli gibi yaşama halinde ise nafaka ancak mahkeme kararıyla kaldırıldığından, karar öncesindeki ödemelerin geri istenmesi daha sınırlıdır. Bu nedenle kaldırma sebebi ortaya çıktığında davanın geciktirilmeden açılması, yükümlünün kaybını azaltır.
Kaldırma sebepleri nasıl ispatlanır?
Erzurum nafakanın kaldırılması davası açan yükümlü, kaldırma sebebini ispat etmek zorundadır. Mahkemenin dikkate aldığı başlıca deliller şunlardır:
- SGK ve vergi kayıtları: Alacaklının işe girip girmediği, gelir elde edip etmediği mahkeme yazısıyla getirtilir.
- Tapu ve araç kayıtları: Alacaklının edindiği taşınmaz ve araçlar.
- Kolluk araştırması: Alacaklının yaşam koşulları ve birlikte yaşadığı kişiler hakkında yapılan araştırma.
- Adres kayıtları: Alacaklı ile birlikte yaşadığı iddia edilen kişinin aynı adreste kayıtlı olup olmadığı.
- Tanıklar: Komşular, akrabalar ve çevredeki kişiler.
- Sosyal medya ve fotoğraflar: Hukuka uygun yollarla elde edilmiş paylaşımlar.
Delillerin hukuka uygun yollarla toplanması önemlidir. İzinsiz takip, gizli kayıt veya özel hayatın gizliliğini ihlal eden yöntemlerle elde edilen deliller hem davada kullanılamayabilir hem de suç oluşturabilir.
Erzurum nafakanın kaldırılması davası nasıl açılır?
- Nafaka kararını ve icra dosyalarını inceleyin: Mevcut nafaka tutarını, artış maddesini ve varsa açılmış icra takiplerini belirleyin.
- Kaldırma sebebini ve delilleri belirleyin: Hangi sebebe dayanacağınızı ve bunu nasıl ispatlayacağınızı netleştirin.
- Dilekçeyi hazırlayın: Dilekçede nafaka kararının tarihi ve sayısı, kaldırma sebebi, olaylar ve deliller açıkça yazılır. Kaldırma talebinin kabul edilmemesi ihtimaline karşı terditli olarak nafakanın azaltılması da istenebilir.
- Davayı açın: Dava Erzurum merkezde Erzurum Aile Mahkemesi’nde, aile mahkemesi bulunmayan ilçelerde asliye hukuk mahkemesinde açılır. Nafaka davalarında zorunlu arabuluculuk yoktur.
- Araştırma ve karar: Mahkeme tarafların ekonomik durumunu araştırır, tanıkları dinler ve karar verir. Karar istinaf yoluyla Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi’nde incelenebilir.
Dava sürerken nafaka ödemesi
Nafakanın kaldırılması davası açılması, mevcut nafaka borcunu kendiliğinden durdurmaz. Mahkeme kararı verilinceye kadar nafaka ödenmeye devam edilmelidir. Ödemenin kesilmesi halinde nafaka alacaklısı icra takibi başlatabilir ve İcra ve İflas Kanunu’nun 344. maddesi uyarınca tazyik hapsi talep edebilir. Kaldırma kararının hangi tarihten itibaren etkili olacağı somut dosyaya göre değerlendirildiğinden, ödemelerin bu süreçte avukatla birlikte planlanması önerilir.
Nafaka alacaklısı açısından savunma
Nafakanın kaldırılması davası açılan alacaklı da haklarını korumak için hazırlıklı olmalıdır. Alacaklı; işe girmiş olsa bile gelirinin zorunlu ihtiyaçlarını karşılamadığını, kira, sağlık ve diğer giderlerini belgeleyerek gösterebilir. Fiilen evli gibi yaşama iddiasına karşı ise birlikte yaşanmadığını gösteren adres kayıtları, ayrı yaşanan evlere ait kira sözleşmeleri ve tanıklar sunulabilir.
Ayrıca davayı açan yükümlünün gelirinin aslında azalmadığı, gelirini gizlediği veya kendi isteğiyle işten ayrıldığı ileri sürülebilir. Alacaklı, nafakanın kaldırılması yerine hayat pahalılığı nedeniyle artırılması gerektiğini düşünüyorsa, aynı dosyada karşı dava olarak nafaka artırımını da talep edebilir.
Nafaka azaltma mı, kaldırma mı?
Her durumda nafakanın tamamen kaldırılması mümkün olmayabilir. Örneğin alacaklı bir işe girmiş ancak geliri zorunlu ihtiyaçlarını karşılamaya yetmiyorsa, mahkeme nafakayı kaldırmak yerine azaltabilir. Benzer şekilde yükümlünün gelirinin azalması da genellikle azaltma sebebidir. Bu nedenle dava dilekçesinde kaldırma talebiyle birlikte, bu talep kabul edilmezse azaltma yapılması talebinin de ileri sürülmesi davanın kaybedilme riskini azaltır. Nafakanın artırılmasına ilişkin karşı yönlü süreci Erzurum nafaka artırım davası rehberimizde anlattık.
Erzurum nafakanın kaldırılması davası dosyalarında sık görülen durumlar
- Yurt dışında yaşayan alacaklılar: Nafaka alacaklısının yurt dışına taşınıp orada çalışmaya başlaması veya yeniden evlenmesi halinde, yabancı ülkedeki kayıtların getirtilmesi gerekir.
- Kayıt dışı çalışan alacaklılar: Alacaklının SGK kaydı olmadan çalıştığı durumlarda, gelirin tanık ve kolluk araştırmasıyla ispatı gerekir.
- Uzun yıllar önce verilmiş nafaka kararları: Çok uzun süredir ödenen nafakalarda tarafların durumundaki değişikliklerin hakkaniyet ölçüsünde yeniden değerlendirilmesi talep edilir. Anayasa Mahkemesi’nin TMK 175’teki “süresiz olarak” ibaresini iptal eden ve 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek kararı da bu dosyalarda gündeme gelecektir; ancak mevcut nafaka kararları bu iptal nedeniyle kendiliğinden sona ermez.
Erzurum nafakanın kaldırılması davası için avukat desteği
Nafakanın kaldırılması davasında sonucu belirleyen, kaldırma sebebinin hukuka uygun ve güçlü delillerle ispatlanmasıdır. Av. Mustafa Çağrı Köse olarak Erzurum nafakanın kaldırılması davası, nafaka azaltma davası ve nafaka icra takiplerine itiraz dosyalarını Erzurum’un tüm ilçelerinde ve çevre illerde takip ediyoruz. Çalışmalarımız için Erzurum boşanma avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Erzurum nafakanın kaldırılması davası nereye açılır?
Dava Erzurum merkezde Erzurum Aile Mahkemesi’nde, aile mahkemesi bulunmayan ilçelerde asliye hukuk mahkemesinde açılır. Zorunlu arabuluculuk yoktur.
Nafaka hangi durumlarda kendiliğinden kalkar?
Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle yoksulluk nafakası kendiliğinden sona erer. İştirak nafakası ise çocuğun 18 yaşını doldurmasıyla kendiliğinden biter.
Fiilen evli gibi yaşama nasıl ispatlanır?
Kolluk araştırması, adres kayıtları, tanık beyanları ve hukuka uygun yollarla elde edilmiş fotoğraf ve paylaşımlarla ispatlanır. Sürekli ve evlilik benzeri bir birlikteliğin gösterilmesi gerekir.
Dava açınca nafaka ödemeyi kesebilir miyim?
Hayır. Mahkeme kararı verilinceye kadar nafaka ödenmeye devam edilmelidir. Aksi halde icra takibi ve tazyik hapsi riski doğar.
Nafaka yükümlüsü işsiz kalırsa nafaka kalkar mı?
İşsizlik genellikle nafakanın azaltılması sebebidir. Yükümlünün kendi zorunlu geçimini sağlayamaz hale geldiği istisnai durumlarda kaldırma da değerlendirilebilir.
Önemli not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın koşulları farklıdır ve nafaka ödemesinin kendiliğinden kesilmesi ciddi sonuçlar doğurabilir. Erzurum nafakanın kaldırılması davası için Erzurum boşanma avukatı sayfamıza göz atabilir, randevu alabilir veya 0533 592 96 21 numarasından arayıp WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.