Erzurum nafaka artırım davası, yıllar önce belirlenen nafakanın hayat pahalılığı, çocuğun büyümesi veya artan okul ve sağlık giderleri karşısında yetersiz kalması halinde açılan davadır. Enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde birkaç yıl önce belirlenmiş bir nafaka, bugün çocuğun temel ihtiyaçlarını bile karşılamaz hale gelebilir. Bu rehberde nafakanın artırılmasının iki yolunu, nafaka artırım davasının altı adımını, mahkemenin artış miktarını nasıl belirlediğini ve nafaka yükümlüsü açısından nafaka azaltma yolunu anlatıyoruz.
İçindekiler
- Erzurum nafaka artırım davası nedir?
- Nafaka artırımının 2 yolu
- Mahkeme nafaka artışını nasıl belirler?
- Erzurum nafaka artırım davası: 6 adım
- Erzurum nafaka artırım davasında deliller
- Nafaka artırım dilekçesi örneği
- Nafaka azaltma ve kaldırma davası
- Erzurum nafaka artırım davası dosyalarında sık görülen durumlar
- Erzurum nafaka artırım davası için avukat desteği
- Sıkça sorulan sorular
Erzurum nafaka artırım davası nedir?
Türk Medeni Kanunu’nun 176/4. maddesine göre, tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi halinde irat biçiminde ödenen nafakanın artırılması veya azaltılması istenebilir. Çocuk için ödenen iştirak nafakası bakımından da TMK’nın 331. maddesi, durumun önemli ölçüde değişmesi halinde nafakanın yeniden düzenlenmesine imkân tanır.
Nafaka artırım davası, hem çocuk için ödenen iştirak nafakası hem de boşanan eşe ödenen yoksulluk nafakası için açılabilir. Nafaka kararı ister mahkeme kararıyla ister anlaşmalı boşanma protokolüyle belirlenmiş olsun, koşullar değiştiğinde artırım istenebilir.
İştirak nafakasında dava, velayet sahibi ebeveyn tarafından çocuk adına açılır; yoksulluk nafakasında ise nafaka alacaklısı eş davacıdır. Nafaka yükümlüsü de koşulların kendi aleyhine değiştiğini düşünüyorsa, nafakanın azaltılması için ayrı bir dava açabilir.
Nafaka artırımının 2 yolu
| Yol | Ne zaman uygulanır? | Dava gerekir mi? |
|---|---|---|
| 1. Karardaki yıllık artış maddesi | Kararda veya protokolde “her yıl TÜFE oranında artırılır” gibi hüküm varsa | Hayır, artış kendiliğinden uygulanır |
| 2. Nafaka artırım davası | Artış maddesi yoksa veya mevcut artış ihtiyaçları karşılamıyorsa | Evet, aile mahkemesinde dava açılır |
1. Kararda artış maddesi varsa
Mahkeme kararında veya anlaşmalı boşanma protokolünde nafakanın her yıl Türkiye İstatistik Kurumu’nun açıkladığı tüketici fiyat endeksi (TÜFE) değişim oranında artırılacağı yazıyorsa, ayrıca dava açmaya gerek yoktur. Her yılın artmış nafakası, ilamlı icra takibiyle doğrudan istenebilir. Güncel nafaka tutarını yaklaşık olarak görmek için nafaka artışı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
2. Artış maddesi yoksa veya yetersizse
Kararda artış maddesi bulunmuyorsa, nafaka yıllarca aynı tutarda kalır ve bu durum enflasyon karşısında nafakayı anlamsız hale getirir. Bu durumda Erzurum nafaka artırım davası açılması gerekir. Artış maddesi bulunsa bile, çocuğun büyümesi, özel okul veya sağlık giderleri gibi nedenlerle TÜFE artışı yetersiz kalıyorsa yine artırım davası açılabilir.
Mahkeme nafaka artışını nasıl belirler?
Nafaka artırım davasında mahkeme, nafakanın belirlendiği veya son artırıldığı tarih ile dava tarihi arasındaki değişiklikleri karşılaştırır. Değerlendirmede şu ölçütler kullanılır:
- Enflasyon oranı: Aradaki dönemde TÜFE veya ÜFE oranında meydana gelen değişim, artışın alt sınırı için önemli bir göstergedir.
- Çocuğun ihtiyaçları: Çocuğun okula başlaması, ortaokul veya liseye geçmesi, kurs, servis ve sağlık giderleri.
- Nafaka yükümlüsünün gelir değişimi: Yükümlünün maaş artışları, terfileri, yeni gelir kaynakları veya edindiği mallar.
- Nafaka alacaklısının gelir değişimi: Velayet sahibinin veya yoksulluk nafakası alanın gelirinde meydana gelen değişiklikler.
- Hakkaniyet: Yükümlünün kendi geçimini sağlayamayacağı ölçüde bir artışa hükmedilmez.
Yargıtay uygulamasında, nafakanın en az enflasyon oranında artırılması ve buna ek olarak tarafların değişen ekonomik durumunun dikkate alınması esastır. Mahkeme ayrıca, verdiği yeni nafaka için ileriye dönük yıllık artış maddesi de belirleyebilir; bu sayede her yıl yeniden dava açma ihtiyacı ortadan kalkar.
Erzurum nafaka artırım davası: 6 adım
- Mevcut kararı inceleyin: Nafaka kararını veya protokolü, artış maddesi olup olmadığı yönünden kontrol edin.
- Belgeleri toplayın: Çocuğun okul, kurs, servis ve sağlık giderlerini; kira ve fatura belgelerini; kendi gelir durumunuzu gösteren belgeleri hazırlayın.
- Karşı tarafın gelirini belirleyin: Nafaka yükümlüsünün işyeri, unvanı, maaşı, aracı ve taşınmazları hakkında bilinen bilgileri not edin.
- Dava dilekçesini hazırlayın: Dilekçede mevcut nafaka tutarı, kararın tarihi, aradan geçen sürede değişen koşullar ve talep edilen yeni tutar ile yıllık artış maddesi açıkça yazılmalıdır.
- Davayı açın: Dava aile mahkemesinde açılır. Erzurum merkezde dava Erzurum Aile Mahkemesi’nde, aile mahkemesi bulunmayan ilçelerde asliye hukuk mahkemesinde görülür. Nafaka davalarında zorunlu arabuluculuk yoktur.
- Araştırma ve karar: Mahkeme tarafların sosyal ve ekonomik durumunu kolluk aracılığıyla araştırır, kurum kayıtlarını getirtir ve yeni nafaka tutarını belirler.
Artırılan nafaka ne zamandan itibaren geçerli olur?
Mahkemenin belirlediği yeni nafaka, kural olarak dava tarihinden itibaren geçerli olur. Dava sürerken eski nafaka ödenmeye devam eder; karar verildikten sonra dava tarihinden bu yana ödenen eski nafaka ile yeni nafaka arasındaki fark da istenebilir. Bu nedenle nafaka yetersiz kaldığında davayı geciktirmemek, geriye dönük kaybı önler. Nafaka artırım davası için kanunda bir zamanaşımı süresi yoktur; nafaka yetersiz kaldığı sürece her zaman açılabilir, ancak geçmiş dönem için artış istenemez.
Nafaka artırım davası ne kadar sürer?
Nafaka artırım davaları, çekişmeli boşanma davalarına göre daha kısa sürer; çünkü uyuşmazlık yalnızca nafakanın miktarına ilişkindir. Davanın süresi, tarafların sosyal ve ekonomik durum araştırmasının ve kurum yazışmalarının ne kadar sürede tamamlandığına bağlıdır. Tanık dinlenmesine çoğu zaman ihtiyaç duyulmadığından, bu dosyalar genellikle birkaç duruşmada sonuçlanır ve verilen karar istinaf yoluyla Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi’nde incelenebilir. Karşı tarafın adresinin doğru bildirilmesi ve belgelerin dava dilekçesiyle birlikte sunulması süreci hızlandırır.
Erzurum nafaka artırım davasında deliller
- Önceki nafaka kararı veya anlaşmalı boşanma protokolü,
- Çocuğun okul, kreş, servis, kurs ve özel ders giderlerini gösteren belgeler,
- Sağlık, ilaç ve tedavi giderleri; çocuğun özel bir sağlık durumu varsa raporlar,
- Kira sözleşmesi, faturalar ve barınma giderleri,
- Nafaka alacaklısının gelir belgeleri,
- Nafaka yükümlüsünün gelir, araç ve taşınmazlarına ilişkin bilgiler,
- Gerektiğinde tanık beyanları.
Nafaka artırım dilekçesi örneği
Nafaka artırım davası için hazırlanacak dilekçenin temel yapısı aşağıdaki gibidir. Köşeli parantezli alanları kendi bilgilerinizle doldurun ve açıklamalar bölümünü kendi durumunuza göre yeniden yazın:
ERZURUM NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE
DAVACI: [Ad Soyad, T.C. kimlik no, adres] (müşterek çocuk [ad] adına velayeten)
DAVALI: [Ad Soyad, T.C. kimlik no, adres]
KONU: İştirak nafakasının artırılması talebimizden ibarettir.
AÇIKLAMALAR: 1. [Mahkeme adı]’nın [tarih] tarihli ve [esas/karar no] sayılı kararıyla müşterek çocuk lehine aylık […] TL iştirak nafakasına hükmedilmiştir. 2. Kararda yıllık artış hükmü bulunmamaktadır. 3. Kararın verildiği tarihten bu yana hayat pahalılığı önemli ölçüde artmış, çocuk [okula başlamış / liseye geçmiş] ve giderleri [okul, servis, kurs, sağlık] nedeniyle aylık […] TL’ye ulaşmıştır. 4. Davalının geliri bu süre içinde artmış olup davalı [meslek] olarak aylık […] TL gelir elde etmektedir.
SONUÇ VE İSTEM: Aylık […] TL olan iştirak nafakasının dava tarihinden itibaren aylık […] TL’ye artırılmasına, nafakanın her yıl TÜFE oranında artırılmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep ederim. [Tarih, imza]
Yoksulluk nafakası için açılacak artırım davasında da aynı yapı kullanılır; yalnızca davacı sıfatı ve talep edilen nafaka türü değişir.
Nafaka azaltma ve kaldırma davası
Nafaka artırım davasının tersi de mümkündür. Nafaka yükümlüsünün işini kaybetmesi, gelirinin ciddi şekilde azalması, ağır bir hastalığa yakalanması veya yeniden evlenip yeni bir çocuk sahibi olması gibi durumlarda, yükümlü nafakanın azaltılmasını isteyebilir. Yoksulluk nafakası alanın yeniden evlenmesi, fiilen evli gibi yaşaması veya yoksulluğunun ortadan kalkması halinde ise nafakanın kaldırılması gündeme gelir.
Önemli olan, yükümlünün ödemeyi kendiliğinden kesmemesi veya azaltmamasıdır. Mahkeme kararı değişene kadar eski nafaka borcu işlemeye devam eder ve ödenmeyen kısım icra takibine konu olur. Nafaka artırım davası açıldığında, yükümlü de aynı dosyada karşı dava olarak nafakanın azaltılmasını isteyebilir. Mahkeme bu durumda iki talebi birlikte değerlendirerek tek bir karar verir.
Erzurum nafaka artırım davası dosyalarında sık görülen durumlar
- Artış maddesi olmayan eski kararlar: Birkaç yıl önce Erzurum’da verilen bazı nafaka kararlarında yıllık artış maddesi bulunmaması nedeniyle nafaka, enflasyon karşısında çok düşük kalmıştır. Bu dosyalarda artırım davası, en hızlı çözüm yoludur.
- Kira artışları: Şehirdeki kira ve barınma giderlerinin artması, velayet sahibinin yükünü belirgin şekilde ağırlaştırır.
- Çocuğun okul dönemine geçişi: Kreşten ilkokula, ortaokuldan liseye geçiş dönemlerinde giderler artar ve nafakanın yeniden değerlendirilmesi gerekir.
- Kamu görevlisi yükümlüler: Memur maaşlarının düzenli artışları, yükümlünün ödeme gücündeki değişimin kolayca ispatlanmasını sağlar.
- Üniversiteye başlayan çocuklar: Çocuk 18 yaşını doldurduğunda iştirak nafakası sona erer; eğitim devam ediyorsa artırım yerine çocuğun kendisinin eğitim nafakası talep etmesi gerekir.
Erzurum nafaka artırım davası için avukat desteği
Nafaka artırım davasında sonucu belirleyen, aradan geçen sürede değişen koşulların somut belgelerle gösterilmesi ve karşı tarafın gerçek gelirinin ortaya konmasıdır. Av. Mustafa Çağrı Köse olarak Erzurum nafaka artırım davası, nafaka azaltma ve kaldırma davaları ile nafaka alacağının icra yoluyla tahsili dosyalarını Erzurum’un tüm ilçelerinde ve çevre illerde takip ediyoruz. Çalışmalarımız için Erzurum boşanma avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Erzurum nafaka artırım davası nereye açılır?
Dava aile mahkemesinde açılır. Erzurum merkezde Erzurum Aile Mahkemesi, aile mahkemesi bulunmayan ilçelerde asliye hukuk mahkemesi davaya bakar. Nafaka davalarında zorunlu arabuluculuk yoktur.
Nafaka her yıl kendiliğinden artar mı?
Kararda veya protokolde yıllık artış maddesi varsa evet. Artış maddesi yoksa nafaka aynı kalır ve artırım için dava açılması gerekir.
Nafaka ne kadar artırılır?
Mahkeme, nafakanın belirlendiği tarihten bu yana gerçekleşen enflasyonu, çocuğun artan ihtiyaçlarını ve tarafların gelir değişimini birlikte değerlendirir. Artış genellikle en az enflasyon oranında belirlenir.
Artırılan nafaka geriye dönük ödenir mi?
Yeni nafaka kural olarak dava tarihinden itibaren geçerlidir. Dava tarihinden karara kadar ödenen eski nafaka ile yeni nafaka arasındaki fark istenebilir.
Nafaka yükümlüsü işsiz kalırsa ödemeyi kesebilir mi?
Hayır. Yükümlü, nafakanın azaltılması veya kaldırılması için dava açmalıdır. Mahkeme kararı değişene kadar eski nafaka borcu devam eder.
Önemli not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın koşulları farklıdır ve nafaka tutarları somut duruma göre belirlenir. Erzurum nafaka artırım davası için Erzurum boşanma avukatı sayfamıza göz atabilir, randevu alabilir veya 0533 592 96 21 numarasından arayıp WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.