Yakutiye · Erzurum Avukat MUSTAFA ÇAĞRI KÖSE

Erzurum elatmanın önlenmesi talepleri, bir kişinin tapulu taşınmazına başkasının haksız olarak müdahale etmesi halinde gündeme gelir. Komşunun tarlanın sınırını sürerek kendi tarlasına katması, arsaya izinsiz bina veya duvar yapılması, bahçeye yol açılması ya da mirastan kalan evin bir kardeş tarafından tek başına kullanılması bu müdahalelerin en sık görülen örnekleridir. Hukuk, malike bu durumda üç farklı yol sunar: idari başvuru, zilyetlik davası ve mülkiyete dayalı elatmanın önlenmesi davası. Bu rehberde bu üç yolu, sürelerini, ecrimisil ve kal taleplerini, paydaşlar arasındaki özel durumu ve dava sürecini anlatıyoruz.

Erzurum elatmanın önlenmesi müdahalenin men'i davası rehberi - Av. Mustafa Çağrı Köse

İçindekiler

Erzurum elatmanın önlenmesi nedir?

Elatmanın önlenmesi, uygulamada müdahalenin men’i olarak da bilinir ve malikin, taşınmazına yapılan haksız müdahalenin sona erdirilmesini istemesidir. Dayanağı, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 683. maddesidir. Bu maddeye göre malik, malını haksız olarak elinde bulunduran kişiye karşı istihkak davası açabileceği gibi her türlü haksız elatmanın önlenmesini de dava edebilir. Haksız elatma; taşınmazın tamamen veya kısmen işgal edilmesi, üzerine yapı yapılması, ekilip biçilmesi, yol veya geçit olarak kullanılması ya da malikin kullanımının engellenmesi şeklinde ortaya çıkabilir.

Elatmanın önlenmesi davası mülkiyet hakkına dayandığından, kural olarak herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi değildir. Müdahale devam ettiği sürece malik dava açabilir. Ancak geçmişe yönelik kullanım bedeli, yani ecrimisil talebi için zamanaşımı uygulanır. Davanın açılabilmesi için davacının tapuda malik olması yeterlidir; davalının taşınmazı ne kadar süredir kullandığı, mülkiyete dayalı talebi ortadan kaldırmaz. Ancak tapusuz taşınmazlarda veya zilyetliğe dayanan taleplerde farklı kurallar uygulanır. Davalının taşınmaz üzerinde kira, intifa veya başka bir hakka dayandığını ileri sürmesi halinde mahkeme bu dayanağın geçerliliğini de inceler.

Elatmaya karşı 3 yol

1. Kaymakamlık veya valiliğe 3091 sayılı Kanun başvurusu

3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyetliğine Yapılan Tecavüz veya Müdahalelerin Önlenmesi Hakkında Kanun, zilyetliğe yapılan tecavüzlerin idari yoldan hızlıca önlenmesini sağlar. Zilyet, tecavüzü öğrendiği tarihten itibaren altmış gün ve her halde tecavüzden itibaren bir yıl içinde, taşınmazın bulunduğu yerin mülki amirine, yani ilçede kaymakamlığa, il merkezinde valiliğe başvurabilir. İdare, yerinde inceleme yaparak tecavüzün önlenmesine veya reddine karar verir. Başvuru sırasında tapu kaydı, kadastro paftası ve tecavüzü gösteren fotoğraflar dilekçeye eklenmelidir.

Bu yol hızlıdır, ancak verilen karar mülkiyet uyuşmazlığını kesin olarak çözmez; yalnızca mevcut zilyetlik durumunu korur. Karara karşı taraflar, kararın tebliğinden itibaren sulh hukuk mahkemesine itiraz edebilir. Erzurum elatmanın önlenmesi uyuşmazlıklarında, özellikle köylerde tarla ve çayır sınırlarına yeni yapılan müdahalelerde bu başvuru, ilk ve en hızlı adım olarak sık kullanılır.

2. Zilyetliğin korunması davası

Zilyetliğe saldırı halinde zilyet, saldırıyı yapan kişiye karşı sulh hukuk mahkemesinde zilyetliğin korunması davası açabilir. Bu dava, saldırının ve saldırganın öğrenilmesinden itibaren iki ay ve her halde saldırıdan itibaren bir yıl içinde açılmalıdır. Zilyetlik davası, mülkiyet tartışmasına girmeden fiili durumu korur; bu nedenle tapusu olmayan ama taşınmazı fiilen kullanan kişiler için de önemli bir yoldur.

3. Mülkiyete dayalı elatmanın önlenmesi davası

Tapulu malikin açtığı ve uyuşmazlığı kesin olarak çözen davadır. Asliye hukuk mahkemesinde açılır ve taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. Bu davada elatmanın önlenmesi ile birlikte, taşınmaz üzerine yapılan yapı veya ağaçların kaldırılması, yani kal ve geçmişe yönelik kullanım bedeli olan ecrimisil de istenebilir. Erzurum elatmanın önlenmesi davası, bu üç talebin birlikte ileri sürülebilmesi nedeniyle en kapsamlı çözümü sağlar.

Kal talebi: izinsiz yapının yıkılması

Davalı, malikin taşınmazına bina, duvar, ahır, çit veya başka bir yapı inşa etmişse, elatmanın önlenmesiyle birlikte bu yapının kaldırılması, yani kal istenebilir. Mahkeme kal kararı verirse, karar kesinleştikten sonra icra dairesi aracılığıyla yapı yıkılır ve masraf davalıdan alınır. Ancak yapının bir kısmı komşu taşınmaza taşmışsa ve yapı sahibi iyi niyetliyse, Kanun yapı sahibine taşan kısmın bedelini ödeyerek o kısmın mülkiyetini isteme imkânı tanıyabilir. Bu tecavüzlü yapı kuralı, özellikle sınırları belirsiz eski parsellerde gündeme gelir. İmar mevzuatına aykırı yapılara karşı belediyenin verdiği yıkım kararları ise ayrı bir idari süreçtir.

Ecrimisil: haksız kullanım bedeli

Ecrimisil, malikin izni olmadan taşınmazı kullanan kötü niyetli zilyetten istenen kullanım bedelidir. Dayanağı Türk Medeni Kanunu’nun 995. maddesidir. Yargıtay uygulamasına göre ecrimisil, dava tarihinden geriye doğru beş yıllık dönem için istenebilir. Bedel, taşınmazın niteliğine göre kira geliri veya ürün geliri esas alınarak bilirkişi tarafından hesaplanır. Tarla ve çayırlarda bölgedeki ürün getirisi, konut ve işyerlerinde ise emsal kira bedelleri esas alınır. Ecrimisil, elatmanın önlenmesi davasıyla birlikte veya ayrı bir dava olarak talep edilebilir.

Paydaşlar ve mirasçılar arasında elatma

Paylı veya elbirliği mülkiyetinde, yani hisseli tapularda ve paylaşılmamış miras mallarında her paydaş taşınmazın tamamını kullanma hakkına sahiptir. Bu nedenle bir paydaşın taşınmazı kullanması tek başına haksız elatma sayılmaz. Yargıtay uygulamasına göre, paydaşlar arasında elatmanın önlenmesi ve ecrimisil istenebilmesi için kural olarak diğer paydaşın kullanımdan men edilmiş olması, yani intifadan men koşulunun gerçekleşmesi gerekir. Bu koşul genellikle ihtarnameyle sağlanır. Taşınmazın kiraya verilerek gelir elde edilmesi gibi bazı durumlarda ise bu şart aranmayabilir. Miras kalan taşınmazların kalıcı çözümü için Erzurum miras paylaşımı ve kardeşler arası uyuşmazlıklar için Erzurum kardeşten mal kaçırma rehberlerimize bakabilirsiniz.

İdarenin el atması

Taşınmaza yapılan müdahale bir kişiden değil, belediye veya başka bir kamu idaresinden geliyorsa, örneğin özel mülke kamulaştırma yapılmadan yol açılmış veya park yapılmışsa, durum farklıdır. Bu durumda elatmanın önlenmesi yerine veya onunla birlikte, taşınmazın bedelinin tahsili istenebilir. Ayrıntılar için Erzurum kamulaştırmasız el atma rehberimize bakabilirsiniz.

Dava öncesinde toplanacak deliller

Erzurum elatmanın önlenmesi davasının başarısı, büyük ölçüde dava öncesinde toplanan delillere bağlıdır. Tapu kaydı ve kadastro paftası malikin hakkını gösterir; tecavüzün başladığı tarihi ve kapsamını gösteren fotoğraflar, videolar ve uydu görüntüleri ise müdahaleyi ispatlar. Köy muhtarından alınacak yazılar ve komşu tanıklar, tarla sınırlarının eski durumunu ortaya koyar. Davalıya gönderilen ihtarname, özellikle ecrimisil talebinde kötü niyetin ispatı için önemlidir. Erzurum elatmanın önlenmesi talebinde tecavüzün kaybolma riski varsa, örneğin yapı tamamlanmak üzereyse, mahkemeden ihtiyati tedbir istenerek inşaatın durdurulması da talep edilebilir. Erzurum elatmanın önlenmesi uyuşmazlıklarında bu delillerin erken toplanması, keşifte bilirkişinin işini de kolaylaştırır.

Dava süreci

  1. Tapu ve kadastro kayıtlarının alınması: Taşınmazın maliki, sınırları ve paftası belgelenir.
  2. Tecavüzün tespiti: Gerekirse dava öncesinde mahkemeden delil tespiti istenerek tecavüzün kapsamı fen bilirkişisiyle belirlenir.
  3. Arabuluculuk değerlendirmesi: Komşuluk hukukundan doğan bazı uyuşmazlıklar dava şartı arabuluculuk kapsamında olabileceğinden, dava öncesinde bu yön kontrol edilmelidir. Ayrıntılar için Erzurum arabuluculuk rehberimize bakabilirsiniz.
  4. Dava dilekçesi: Elatmanın önlenmesi, kal ve ecrimisil talepleri birlikte ileri sürülür.
  5. Keşif ve bilirkişi: Mahkeme taşınmaz başında keşif yapar; fen bilirkişisi tecavüzlü alanı krokide gösterir, ziraat veya emlak bilirkişisi ecrimisili hesaplar.
  6. Karar ve infaz: Kesinleşen karar icra dairesi aracılığıyla yerine getirilir; elatma sona erdirilir, gerekiyorsa yapı yıkılır.

Erzurum’da sık görülen elatma uyuşmazlıkları

Erzurum ve ilçelerinde elatma uyuşmazlıklarının büyük kısmı köylerdeki tarla ve çayır sınırlarından kaynaklanır. Sürüm sırasında sınırın birkaç metre içeri alınması, ortak kullanılan yolların daraltılması, hayvanların başkasının çayırında otlatılması ve mera sınırına yapılan müdahaleler en yaygın örneklerdir. Şehir merkezinde ise komşu inşaatlarının sınırı aşması, ortak alanlara yapılan eklentiler ve otopark kullanımı uyuşmazlık konusu olur. Erzurum elatmanın önlenmesi davalarında kadastro paftası ve fen bilirkişisinin hazırladığı kroki genellikle davanın sonucunu belirler. Kış aylarında karla kaplı arazilerde keşif yapılması zor olduğundan, keşiflerin genellikle bahar ve yaz aylarına ertelendiği ve bunun davanın süresini etkilediği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Örnek: Sınırı süren komşu

Erzurum’un bir köyünde tarla sahibi bir kişinin, komşusunun her yıl sürüm sırasında sınırı biraz daha içeri alarak yaklaşık iki dönümlük bir alanı kendi tarlasına kattığını fark ettiğini düşünelim. Malik önce kaymakamlığa 3091 sayılı Kanun kapsamında başvurur; ancak tecavüz yıllar önce başladığı için başvuru süresi geçmiştir. Bunun üzerine asliye hukuk mahkemesinde elatmanın önlenmesi ve son beş yıl için ecrimisil davası açar. Keşifte fen bilirkişisi, kadastro paftasına göre tecavüzlü alanı krokide gösterir; ziraat bilirkişisi ise bu alandaki ürün gelirini hesaplar. Mahkeme, elatmanın önlenmesine ve hesaplanan ecrimisilin ödenmesine karar verebilir.

Erzurum elatmanın önlenmesi için avukat desteği

Elatma uyuşmazlıklarında doğru yolun seçilmesi, idari başvuru ve zilyetlik davası sürelerinin kaçırılmaması, kal ve ecrimisil taleplerinin birlikte ileri sürülmesi, keşif ve bilirkişi incelemesinin doğru yönlendirilmesi sonucu belirler. Av. Mustafa Çağrı Köse olarak Erzurum elatmanın önlenmesi, ecrimisil, kal ve tapu davalarında müvekkillerimizi temsil ediyoruz. Tapu kaydının kendisi tartışmalıysa Erzurum tapu iptal ve tescil davası rehberimize de bakabilirsiniz. Randevu için randevu sayfamızı kullanabilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Erzurum elatmanın önlenmesi davası hangi mahkemede açılır?

Taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde açılır; yetki kesindir.

Elatmanın önlenmesi davası için süre var mı?

Mülkiyete dayalı elatmanın önlenmesi davası, müdahale devam ettiği sürece açılabilir. Kaymakamlık başvurusu ve zilyetlik davası ise kısa sürelere tabidir.

Ecrimisil kaç yıl geriye dönük istenebilir?

Yargıtay uygulamasına göre dava tarihinden geriye doğru beş yıllık dönem için istenebilir.

Hisseli tapuda diğer paydaştan ecrimisil istenebilir mi?

Kural olarak istenebilmesi için diğer paydaşın kullanımdan men edilmesi gerekir; bu genellikle ihtarnameyle sağlanır.

Komşu arsama duvar yaptı, ne yapabilirim?

Elatmanın önlenmesi ile birlikte duvarın kaldırılmasını, yani kal talep edebilirsiniz; koşulları varsa ecrimisil de isteyebilirsiniz.

Kaymakamlığa başvuru ile dava arasındaki fark nedir?

Kaymakamlık başvurusu hızlıdır ancak yalnızca zilyetliği korur; mülkiyet uyuşmazlığını kesin olarak çözen yol asliye hukuk mahkemesindeki elatmanın önlenmesi davasıdır.

Önemli not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın koşulları farklıdır. Erzurum elatmanın önlenmesi davası için randevu alabilir veya 0533 592 96 21 numarasından arayıp WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir